พ่อแม่ไม่ยอมไปหาหมอ หรือ ไม่ยอมให้จ้างคนดูแล ทั้งที่ลูกเห็นว่าท่านเริ่มไม่ไหว ส่วนใหญ่ไม่ได้เกิดจากความดื้อ แต่มีเหตุผลซ่อนอยู่ เช่น กลัวเป็นภาระลูก กลัวเสียความเป็นตัวเอง กลัวค่าใช้จ่าย กลัวได้ยินข่าวร้าย หรือไม่อยากให้คนแปลกหน้าเข้าบ้าน วิธีที่มักได้ผลกว่าการเถียงคือ ฟังให้ถึงเหตุผลจริงของท่านก่อน แล้วเสนอ "ก้าวเล็ก ๆ" ที่ท่านเป็นคนเลือกเอง และใช้คนที่ท่านเชื่อช่วยพูด ส่วนอาการฉุกเฉิน เช่น หมดสติ หายใจหอบรุนแรง เจ็บหน้าอกเฉียบพลัน แขนขาอ่อนแรงครึ่งซีก พูดไม่ชัด หรือสับสนขึ้นมาทันที ไม่ต้องรอให้ท่านยอม ให้โทร 1669
สถานการณ์ตัวอย่างที่ลูกหลานหลายบ้านเจอ คือคุณแม่เดินช้าลง ล้มในห้องน้ำมาแล้วสองครั้ง แต่พอชวนไปหาหมอก็ตอบว่า "แม่ไม่เป็นอะไร อย่ามายุ่ง" พอเสนอจ้างคนมาช่วยก็ยิ่งโกรธ ว่า "แม่ยังไม่ได้พิการ" ลูกเองก็ทั้งห่วง ทั้งเหนื่อย ทั้งรู้สึกผิดที่ต้องทะเลาะกับแม่ บทความนี้ไม่ได้สอนวิธีหลอกหรือบังคับท่าน แต่ช่วยให้ลูกเข้าใจว่าท่านกำลังปกป้องอะไรอยู่ คุยอย่างไรให้ท่านยังรู้สึกว่าเป็นเจ้าของชีวิตตัวเอง และรู้ว่าอาการหรือสถานการณ์ใดที่ไม่ควรรอ
สรุปสั้นสำหรับคนรีบ
- การปฏิเสธมักมาจากความกลัว ไม่ใช่ความดื้อ ถามให้รู้ว่าท่านกลัวอะไรก่อนพยายามโน้มน้าว
- ผู้สูงอายุที่ยังตัดสินใจเองได้ มีสิทธิเลือกเรื่องสุขภาพของตัวเอง แม้ลูกจะไม่เห็นด้วย หน้าที่ของลูกคือช่วยให้ท่านได้ข้อมูลครบและเลือกได้ปลอดภัยขึ้น
- ถ้าท่านเพิ่งสับสน ความจำแย่ลงชัดเจน หรือพฤติกรรมเปลี่ยนไป อาจมีสาเหตุทางร่างกายหรือสมองที่ควรให้แพทย์ประเมิน
- คุยด้วยประโยค "ลูกเป็นห่วง" แทน "แม่ทำไม่ได้แล้ว" ผูกกับสิ่งที่ท่านอยากทำ และให้ท่านเลือกระหว่าง 2 ทาง
- เรื่องคนดูแล เริ่มเล็ก เช่น ให้ผู้ช่วยพาไปหาหมอหนึ่งครั้ง หรือมาเฉพาะกะกลางวัน 3 วัน แล้วให้ท่านเป็นคนประเมิน
- อาการฉุกเฉินวิกฤตไม่ต้องรอคำยินยอมในการโทร ให้โทร 1669 ทันที
1. ทำไมพ่อแม่ไม่ยอมไปหาหมอ และไม่ยอมรับความช่วยเหลือ
สำหรับท่าน การยอมรับว่าต้องไปหาหมอหรือต้องมีคนดูแล อาจเท่ากับการยอมรับว่าตัวเองกำลังสูญเสียบางอย่างไป ท่านจึงปกป้องสิ่งนั้นด้วยการปฏิเสธ ลูกที่เข้าใจเหตุผลจะเลือกคำพูดและทางออกได้ตรงจุดกว่า
เหตุผลที่พบบ่อยในหลายบ้าน มีดังนี้
- กลัวเป็นภาระ ไม่อยากให้ลูกต้องลางาน เสียเงิน หรือเหนื่อยเพราะตัวเอง
- ศักดิ์ศรีและความเป็นตัวเอง ท่านเคยเป็นคนดูแลทุกคนในบ้าน การมีคนมาช่วยอาบน้ำหรือพาเดินอาจรู้สึกเหมือนถูกลดบทบาท
- กลัวค่าใช้จ่าย โดยเฉพาะท่านที่ไม่รู้ว่าสิทธิการรักษาของตัวเองครอบคลุมอะไร หรือไม่อยากใช้เงินเก็บที่ตั้งใจไว้ให้ลูก
- กลัวได้ยินข่าวร้าย บางท่านคิดว่า ถ้าไม่ไปตรวจก็ไม่ต้องรู้ว่าเป็นโรคอะไร
- ประสบการณ์เดิมที่ไม่ดี เช่น รอคิวทั้งวัน ถูกพูดด้วยไม่สุภาพ หรือเคยเห็นคนใกล้ตัวเข้าโรงพยาบาลแล้วไม่ได้กลับบ้าน
- ไม่อยากให้คนแปลกหน้าเข้าบ้าน กังวลเรื่องความเป็นส่วนตัว ของมีค่า หรือความไม่คุ้นเคย
- การได้ยินลดลง ท่านอาจฟังคำอธิบายไม่ครบ เข้าใจผิด หรือเหนื่อยกับการต้องตั้งใจฟัง จนตอบปฏิเสธไว้ก่อน แนวทางของ NHS สหราชอาณาจักรระบุว่าการได้ยินลดลงพบได้บ่อยขึ้นตามอายุ สัญญาณที่สังเกตได้ เช่น ให้คนพูดซ้ำบ่อย เปิดโทรทัศน์เสียงดังกว่าคนอื่น และคุยโทรศัพท์ลำบาก
- ความจำหรือการคิดเริ่มเปลี่ยน ท่านอาจไม่ทันรู้ตัวว่ามีปัญหา หรือรู้แต่กลัวจึงปฏิเสธ
ถามเพื่อหาเหตุผล ไม่ใช่ถามเพื่อเถียง
ก่อนเสนอทางออก ให้ถามสั้น ๆ แล้วฟังจนจบโดยไม่แก้ เช่น
- "ถ้าไปหาหมอ แม่ห่วงเรื่องอะไรที่สุด"
- "ที่ไม่อยากให้มีคนมาช่วย เพราะไม่อยากให้คนแปลกหน้าอยู่ในบ้าน หรือเพราะเรื่องเงิน"
- "ถ้ามีคนช่วย พ่ออยากให้ช่วยเรื่องไหน และเรื่องไหนพ่ออยากทำเอง"
คำตอบของท่านคือแผนที่ ถ้าท่านกลัวค่าใช้จ่าย ทางออกคือข้อมูลเรื่องเงินที่ชัด ถ้าท่านกลัวเสียความเป็นส่วนตัว ทางออกคือให้ท่านเลือกคนและกำหนดขอบเขตเอง
2. ก่อนคุย แยกให้ออกว่าเป็นสถานการณ์แบบไหน
วิธีรับมือขึ้นกับว่าท่าน "ยังตัดสินใจเองได้" หรือ "กำลังมีบางอย่างรบกวนการตัดสินใจ" หรือ "อยู่ในภาวะฉุกเฉิน" สามแบบนี้ต้องใช้วิธีต่างกัน
แบบที่ 1 ท่านสติดี เข้าใจข้อมูล แต่เลือกปฏิเสธ
หลักที่ NHS สหราชอาณาจักรใช้ในเรื่องความสามารถในการตัดสินใจ คือให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าบุคคลนั้นยังตัดสินใจเองได้ จนกว่าจะมีการประเมินว่าไม่ได้ และการตัดสินใจที่คนอื่นมองว่าไม่ฉลาด ไม่ได้แปลว่าคนนั้นขาดความสามารถตัดสินใจ หลักนี้ไม่ใช่กฎหมายไทย แต่ใช้เป็นแนวคิดเชิงจริยธรรมในครอบครัวได้ดี ถ้าท่านเข้าใจว่าไม่ไปตรวจแล้วอาจเกิดอะไรขึ้น และยังยืนยัน ลูกต้องเคารพ แต่ยังช่วยให้ท่านปลอดภัยขึ้นได้ (ดูหัวข้อ 6)
แบบที่ 2 มีบางอย่างรบกวนการตัดสินใจ
สัญญาณที่ควรสงสัย เช่น ท่านเพิ่งสับสนขึ้นมาไม่กี่วัน ลืมเรื่องที่เพิ่งคุย ทำกิจวัตรที่เคยทำได้ไม่ได้ หลงเวลาหรือสถานที่ อารมณ์เปลี่ยนชัด หรือเริ่มหวาดระแวง NHS ระบุว่าสมองเสื่อมไม่ใช่เรื่องปกติของวัย อาการความจำและการคิดที่เปลี่ยนไปจึงควรได้รับการตรวจ และความสามารถในการตัดสินใจของคนเรา เปลี่ยนได้ตามช่วงเวลา อาจตัดสินใจบางเรื่องได้ แต่บางเรื่องไม่ได้ ในกรณีนี้ การชวนไปพบแพทย์ "เพื่อตรวจหาสาเหตุ" สำคัญกว่าการเถียงเรื่องจ้างคนดูแล ถ้าบ้านไหนสงสัยเรื่องสมองเสื่อม อ่านต่อได้ที่ การจัดบ้านให้ปลอดภัยสำหรับผู้มีภาวะสมองเสื่อม
แบบที่ 3 ภาวะฉุกเฉิน
ถ้าท่านมีอาการฉุกเฉินวิกฤต เช่น หมดสติ หายใจหอบรุนแรง เจ็บหน้าอกเฉียบพลัน หรือแขนขาอ่อนแรงครึ่งซีก ไม่ใช่เวลาโน้มน้าว ให้โทร 1669 ทันที รายละเอียดอยู่ในหัวข้อ 5
สิ่งที่หลายบ้านไม่รู้: การที่ท่านปฏิเสธซ้ำ ๆ ไม่ได้แปลว่าท่านสมองเสื่อม และการที่ท่านดูสติดี ก็ไม่ได้แปลว่าไม่มีอะไรรบกวนการตัดสินใจ อย่าวินิจฉัยเอง ให้แพทย์เป็นคนประเมิน
3. วิธีคุยกับพ่อแม่เรื่องไปหาหมอ ให้ท่านไม่รู้สึกถูกบังคับ
ให้ท่านยังเป็นคนตัดสินใจ ลูกเป็นคนเตรียมทางให้เดินง่ายที่สุด การคุยครั้งเดียวมักไม่สำเร็จ ให้คิดว่าเป็นการคุยหลายรอบ แต่ละรอบขยับไปทีละนิด
เลือกเวลาและสถานที่
- คุยตอนท่านอารมณ์ดี ไม่หิว ไม่เหนื่อย ไม่ใช่ตอนเพิ่งทะเลาะหรือตอนมีญาติหลายคนรุมฟัง
- คุยตัวต่อตัวหรือไม่เกิน 2 คน ท่านจะไม่รู้สึกถูกรุม
- ถ้าท่านได้ยินไม่ชัด ปิดโทรทัศน์ นั่งตรงหน้า พูดช้า ประโยคสั้น ถามทีละเรื่อง
ใช้คำว่า "ลูกเป็นห่วง" แทน "พ่อทำไม่ได้แล้ว"
ประโยคที่บอกความรู้สึกของลูก ฟังแล้วไม่เหมือนการตัดสินท่าน เช่น
- แทน "แม่ล้มบ่อยแล้ว ต้องไปหาหมอ" ลองพูดว่า "หนูเป็นห่วงตอนแม่เข้าห้องน้ำคนเดียว หนูนอนไม่หลับเลย อยากให้หมอช่วยดูหน่อย หนูจะได้สบายใจ"
- แทน "พ่อเดินไม่ไหวแล้ว" ลองพูดว่า "พ่ออยากกลับไปเดินไปตลาดเองเหมือนเดิมไหม ให้หมอดูว่าทำอย่างไรขาจะมีแรงขึ้น"
ผูกกับสิ่งที่ท่านอยากทำ
ผู้สูงอายุส่วนใหญ่ไม่ได้อยาก "ไปหาหมอ" แต่อยากไปงานบวชหลาน อยากทำสวน อยากไปวัดได้เอง ให้ชวนไปตรวจในฐานะ "ทางที่จะได้ทำสิ่งนั้นต่อ" ไม่ใช่ในฐานะ "เพราะแม่ป่วย"
ให้ทางเลือก 2 ทาง ไม่ถามว่าไปหรือไม่ไป
คำถาม "ไปหาหมอไหม" เปิดทางให้ตอบว่า "ไม่" ได้ง่าย ลองถามว่า "สัปดาห์นี้หรือสัปดาห์หน้าดี" หรือ "ไปโรงพยาบาลที่แม่เคยไป หรือคลินิกใกล้บ้าน" ท่านยังได้เลือก แต่ทุกทางเดินไปข้างหน้า
ใช้คนที่ท่านเชื่อ
บางเรื่องลูกพูดร้อยครั้งไม่ได้ผล แต่แพทย์ประจำ พี่น้องที่ท่านฟัง เพื่อนรุ่นเดียวกัน หรือพระที่ท่านนับถือพูดครั้งเดียวท่านยอม นี่ไม่ใช่การหักหน้าลูก แต่เป็นธรรมชาติของคน ถ้าท่านมีแพทย์ประจำ ลองโทรเล่าอาการให้ทางโรงพยาบาลรู้ก่อนวันนัด จะได้ถามได้ตรงจุด และถ้าพี่น้องเห็นไม่ตรงกัน ควรตกลงกันก่อนคุยกับท่าน ดูวิธีได้ที่ พี่น้องแบ่งหน้าที่ดูแลพ่อแม่
ลดอุปสรรคให้เหลือน้อยที่สุด
หลายครั้งท่านไม่ได้ต่อต้านหมอ แต่ต่อต้าน "วันที่วุ่นวาย" ลูกช่วยได้ด้วยการนัดล่วงหน้า เตรียมบัตรและรายการยา จัดคนพาไปและรอเป็นเพื่อนตลอด บอกท่านล่วงหน้าว่าจะไปกี่โมง กลับกี่โมง หรือชวนว่า "ไปตรวจสุขภาพด้วยกัน" ถ้าลูกเองก็ถึงเวลาตรวจประจำปีพอดี
ถ้าท่านไม่ยอมออกจากบ้านเลย ลองถามโรงพยาบาลเดิมว่ามีบริการปรึกษาแพทย์ทางไกลหรือการเยี่ยมบ้านที่เหมาะกับอาการของท่านหรือไม่ ซึ่งขึ้นกับอาการและแต่ละโรงพยาบาล อีกทางคือให้พยาบาลวิชาชีพไปเยี่ยมบ้าน วัดสัญญาณชีพ สังเกตอาการ แล้วสรุปข้อมูลให้ลูกนำไปปรึกษาแพทย์
4. พ่อแม่ไม่ยอมให้จ้างคนดูแล เริ่มเล็ก และให้ท่านเป็นคนเลือก
อย่าเริ่มจาก "จ้างคนอยู่ประจำทั้งเดือน" ให้เริ่มจากงานเดียวหรือช่วงเวลาสั้นที่ท่านเห็นประโยชน์ชัด แล้วให้ท่านเป็นคนประเมินว่าจะต่อหรือไม่ ความรู้สึกว่า "ฉันเป็นคนเลือก" มักทำให้ท่านเปิดใจได้มากกว่า
เรียกให้ตรงกับที่ท่านรับได้
บางท่านรับคำว่า "คนดูแล" ไม่ได้ แต่รับคำว่า "ผู้ช่วย" หรือ "คนมาช่วยงานบ้านกับพาไปข้างนอก" ได้ ไม่ใช่การหลอก เพราะงานจริงก็คือการช่วย สิ่งสำคัญคือพูดตรงกับงานที่ผู้ช่วยจะทำจริง และไม่ปิดบังท่าน
เริ่มจากงานที่ท่านเห็นประโยชน์
- พาไปหาหมอหนึ่งครั้ง มีคนรับที่บ้าน อยู่ด้วยตลอดวัน และพากลับ ท่านได้ทำความรู้จักโดยไม่ต้องให้ใครมาอยู่ในบ้าน
- มาเฉพาะกะกลางวัน 3 วัน ช่วงที่ลูกไปทำงาน ช่วยเตรียมอาหาร เตือนยา พาเดิน และอยู่เป็นเพื่อน
- ช่วยเฉพาะงานที่เสี่ยง เช่น อาบน้ำ เข้าห้องน้ำ หรือขึ้นลงบันได ส่วนเรื่องอื่นท่านทำเองตามเดิม
ให้ท่านมีส่วนเลือก
- ดูโปรไฟล์ผู้ดูแลด้วยกันก่อน และเลือกเพศผู้ดูแลตามที่ท่านสบายใจ
- ให้ท่านบอกเองว่าเรื่องไหนอยากให้ช่วย เรื่องไหนขอทำเอง เช่น "แม่จัดยาเอง ให้ช่วยเตือนเวลาก็พอ"
- วันแรกลูกอยู่ด้วยอย่างน้อยช่วงแรก แนะนำผู้ช่วยกับท่านเอง และบอกนิสัย ความชอบ เรื่องที่ท่านไม่ชอบ
- นัดคุยกับท่านหลังครบช่วงทดลอง ถามว่าอะไรดี อะไรอยากให้เปลี่ยน แล้วปรับตามนั้น
ถ้ายังไม่แน่ใจว่าบ้านตัวเองถึงเวลาต้องมีคนช่วยหรือยัง ดูเช็กลิสต์ได้ที่ 5 สัญญาณว่าถึงเวลาจ้างผู้ดูแล
ถ้าท่านกังวลเรื่องเงิน
บอกตัวเลขให้ชัด ว่าใครเป็นคนจ่าย จ่ายจากไหน และช่วงทดลองใช้เงินเท่าไร ความไม่รู้มักน่ากลัวกว่าตัวเลขจริง ถ้าลูกเป็นคนจ่าย ลองพูดว่า "หนูจ่ายค่าผู้ช่วย แทนที่หนูจะต้องลางานแล้วเสียรายได้มากกว่า" ท่านจะเห็นว่าไม่ได้เป็นภาระอย่างที่คิด
5. สัญญาณอันตรายที่รอไม่ได้: แผนตัดสินใจ 3 ระดับ
การเคารพการตัดสินใจของท่านใช้ได้กับสถานการณ์ที่ไม่เร่งด่วน ถ้ามีอาการฉุกเฉิน ให้โทร 1669 ก่อน ไม่ต้องรอให้ท่านยอม เจ้าหน้าที่จะช่วยประเมินและแนะนำทางโทรศัพท์ การโทร 1669 ฟรีตลอด 24 ชั่วโมง
ดูแลต่อที่บ้านได้ · เฝ้าดูใกล้ชิด
- ท่านปฏิเสธไปหาหมอเรื่องที่ไม่เร่งด่วน เช่น ปวดเข่าเรื้อรังแบบเดิม หรือนอนไม่ค่อยหลับ
- กินได้ ดื่มน้ำได้ ช่วยเหลือตัวเองได้เหมือนเดิม
- สิ่งที่ทำ: จดอาการเป็นวัน ๆ วางแผนคุยรอบใหม่ หาคนที่ท่านเชื่อช่วยพูด
โทรปรึกษาพยาบาลภายในวันนี้
- ล้มแม้ดูไม่บาดเจ็บ หรือเริ่มล้มบ่อยขึ้น
- กินหรือดื่มน้อยลงชัดเจนหลายวัน น้ำหนักลด
- ไม่ยอมกินยาประจำ หรือกินยาผิดเวลาซ้ำ ๆ
- ซึม เก็บตัว ไม่อยากทำอะไรติดต่อกันหลายวัน
- ความจำแย่ลงชัดเจนในช่วงไม่กี่สัปดาห์
- ศีรษะกระแทกแม้ดูปกติ ถ้าท่านกินยาที่ทำให้เลือดหยุดยาก เช่น ยาละลายลิ่มเลือด หรือมีอาเจียนหลังกระแทก
- สิ่งที่ทำ: โทรหาโรงพยาบาลที่ท่านรักษาประจำ ขอคุยกับพยาบาลหรือแพทย์ของแผนกที่ดูแลท่าน เล่าอาการที่จดไว้ เพื่อให้ช่วยประเมินว่าควรไปตรวจเร็วแค่ไหน
ไปโรงพยาบาลหรือโทร 1669 ทันที
- หมดสติ ปลุกไม่ตื่น หรือไม่หายใจ (ดูวิธีช่วยระหว่างรอรถใต้รายการนี้)
- หายใจเร็ว หอบเหนื่อยรุนแรง หายใจติดขัดมีเสียงดัง
- ซึมลง เหงื่อแตก ตัวเย็น
- เจ็บหน้าอกเฉียบพลันรุนแรง
- หน้าเบี้ยว แขนขาอ่อนแรงครึ่งซีก หรือพูดไม่ชัด แม้อาการหายไปแล้วก็ยังต้องไปทันที
- ชักครั้งแรก ชักนานกว่าที่เคย ชักเกิน 5 นาทีถ้าไม่รู้ว่าปกติชักนานเท่าไร ชักแล้วไม่ฟื้นเต็มที่หรือชักซ้ำโดยไม่ฟื้น บาดเจ็บรุนแรงระหว่างชัก หรือหายใจลำบากหลังชัก
- สับสนขึ้นมาทันที จากที่เมื่อวานยังคุยรู้เรื่อง แนวทางของ NHS ระบุว่าอาการสับสนเฉียบพลันมีหลายสาเหตุที่ต้องได้รับการประเมินโดยเร็ว เช่น การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะซึ่งพบบ่อยในผู้สูงอายุ
- ล้มแล้วลุกไม่ได้ หรือปวดสะโพกมาก
- ศีรษะกระแทกแล้วง่วงจนลืมตาไม่ไหว หรือพฤติกรรมเปลี่ยน เช่น หงุดหงิดหรือเหม่อผิดปกติ
ถ้าท่านไม่ตอบสนองและไม่หายใจตามปกติ ให้โทร 1669 เปิดลำโพง แล้วเริ่มกดหน้าอกทันทีตามที่เจ้าหน้าที่บอกทางโทรศัพท์ ถ้ามีเครื่องกระตุกหัวใจไฟฟ้าอัตโนมัติ (AED) อยู่ใกล้ ให้คนอื่นไปหยิบมา
ถ้าท่านรู้ตัวดีแต่ไม่ยอมไปทั้งที่มีอาการในกลุ่มนี้ ให้โทร 1669 อยู่ดี เล่าให้เจ้าหน้าที่ฟังตามจริง รวมทั้งที่ท่านไม่ยอมไป แล้วทำตามที่เจ้าหน้าที่แนะนำ
6. เมื่อท่านสติดีแต่ยังปฏิเสธ เคารพสิทธิ และวางแผนความปลอดภัย
ถ้าท่านเข้าใจข้อมูลครบแล้วยังเลือกไม่ไปหรือไม่จ้างใคร ลูกบังคับไม่ได้และไม่ควรบังคับ แต่ลูกยังวางแผนรองรับให้ท่านปลอดภัยขึ้นได้ โดยขอความยินยอมจากท่านในแต่ละเรื่อง
- ตกลงสัญญาณขอความช่วยเหลือ ให้ท่านมีโทรศัพท์ติดตัว ตั้งเบอร์ลูกเป็นปุ่มโทรด่วน ซ้อมโทร 1669
- เช็กอินประจำวัน โทรหรือวิดีโอคอลเวลาเดิมทุกวัน ถ้าไม่รับสาย ให้มีเพื่อนบ้านหรือญาติที่ไปดูได้
- ลดจุดเสี่ยงในบ้าน แผ่นกันลื่นในห้องน้ำ ไฟทางเดินกลางคืน ราวจับ สิ่งเหล่านี้ไม่ต้องมีคนแปลกหน้าเข้าบ้าน ท่านมักรับได้ง่ายกว่า
- เตรียมข้อมูลไว้ล่วงหน้า รายการยา โรคประจำตัว บัตรประชาชน และโรงพยาบาลประจำ วางไว้ที่เดียวในบ้าน เผื่อวันที่ต้องรีบออกไป
- ตั้งข้อตกลงล่วงหน้า เช่น "ถ้าแม่ล้มอีกครั้ง เราไปหาหมอด้วยกันนะ" ท่านยอมรับเงื่อนไขในอนาคตได้ง่ายกว่าการต้องตัดสินใจวันนี้
- ถ้าท่านไม่ยอมกินยา อย่าแอบบดหรือผสมยาในอาหารเอง ถามเหตุผลก่อน เช่น ผลข้างเคียง เม็ดใหญ่กลืนยาก หรือกินหลายตัวจนสับสน แล้วปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรว่าปรับวิธีได้อย่างไร
- กลับมาคุยใหม่เป็นระยะ คำตอบ "ไม่" วันนี้ ไม่ใช่คำตอบตลอดไป
ถ้าท่านอยู่บ้านคนเดียวช่วงกลางวัน ดูวิธีจัดระบบความปลอดภัยได้ที่ ผู้สูงอายุอยู่บ้านคนเดียวตอนกลางวัน
เรื่องความสามารถในการตัดสินใจทางกฎหมาย
ความสามารถตัดสินใจเรื่องใดเรื่องหนึ่งในช่วงเวลานั้น ซึ่งแพทย์เป็นผู้ประเมิน เป็นคนละเรื่องกับสถานะทางกฎหมายของบุคคล ซึ่งมีขั้นตอนตามกฎหมายไทยแยกต่างหาก ถ้าครอบครัวกังวลว่าท่านอาจตัดสินใจเรื่องสำคัญไม่ได้แล้ว เช่น เรื่องการเงิน ทรัพย์สิน หรือการรักษาระยะยาว ให้แพทย์ประเมิน และปรึกษานักกฎหมายเรื่องขั้นตอนตามกฎหมายไทย ไม่ควรตัดสินกันเองในครอบครัว และไม่ควรทำเอกสารแทนท่านลับหลัง เพราะนอกจากเสี่ยงทางกฎหมายแล้ว ยังทำลายความไว้ใจที่ต้องใช้ดูแลท่านต่อไปอีกนาน
7. ลูกดูแลใจตัวเองด้วย
ความหงุดหงิด ความรู้สึกผิด และความเหนื่อยของลูกเป็นเรื่องปกติ ไม่ได้แปลว่าลูกไม่ดี แต่ถ้าปล่อยไว้นาน การคุยกับท่านจะยิ่งกลายเป็นการทะเลาะ
- ยอมรับว่าเราควบคุมการตัดสินใจของท่านไม่ได้ทั้งหมด ควบคุมได้แค่การเตรียมทางเลือกให้พร้อม
- แบ่งเรื่องนี้กับพี่น้องหรือคนที่ไว้ใจ อย่าแบกคนเดียว
- พักให้ได้จริงอย่างน้อยบางช่วงของสัปดาห์
- ถ้าเริ่มนอนไม่หลับ ท้อ หรือโกรธจนควบคุมยาก ให้หาคนคุย สายด่วนสุขภาพจิต 1323 ของกรมสุขภาพจิตให้คำปรึกษาฟรีตลอด 24 ชั่วโมง หรือปรึกษาทีม บริการสุขภาพจิต ได้ ทั้งสำหรับลูกและสำหรับคุณพ่อคุณแม่ที่ดูซึมเศร้า
ข้อผิดพลาดที่ครอบครัวมักทำ
- เถียงด้วยเหตุผลล้วน ๆ ยิ่งยกข้อเสียมาก ท่านยิ่งปกป้องตัวเอง แก้โดยถามว่าท่านกลัวอะไรก่อน แล้วตอบที่ความกลัวนั้น
- รุมคุยทีเดียวหลายคน ท่านรู้สึกถูกบีบ แก้โดยให้คนที่ท่านเชื่อที่สุดคุยตัวต่อตัว
- หลอกพาไปโรงพยาบาลหรือพาคนดูแลมาโดยไม่บอก อาจได้ผลครั้งเดียว แต่ท่านจะไม่ไว้ใจลูกอีก แก้โดยบอกตรง และให้ท่านเลือกรายละเอียด
- จ้างคนอยู่ประจำทั้งเดือนตั้งแต่วันแรก ท่านไม่ทันปรับตัวจึงต่อต้านเต็มที่ แก้โดยเริ่มจากงานเดียวหรือช่วงสั้นที่ท่านเห็นประโยชน์
- สรุปเองว่า "พ่อดื้อเพราะสมองเสื่อม" อาจพลาดสาเหตุอื่นที่แก้ได้ เช่น การได้ยิน อารมณ์ หรือโรคทางกาย แก้โดยให้แพทย์ประเมิน
- รอให้ท่านยอมแม้มีอาการฉุกเฉิน เสียเวลาสำคัญ แก้โดยโทร 1669 ทันทีเมื่อเข้าเกณฑ์ในหัวข้อ 5
เมื่อไรควรให้ทีมมืออาชีพช่วย
ทีมมืออาชีพช่วยได้มากเมื่อ ท่านยอมไปหาหมอแต่ลูกพาไปไม่ได้ ท่านยอมให้มีคน "ช่วยบางเรื่อง" แต่ยังไม่พร้อมรับคนอยู่ประจำ หรือลูกเริ่มเหนื่อยจนคุยกับท่านด้วยใจเย็นไม่ไหวแล้ว จุดเริ่มต้นที่หลายบ้านใช้ได้จริง มีดังนี้
- พาไปโรงพยาบาลหนึ่งครั้ง เป็นการพบกันครั้งแรกที่ท่านรับได้ง่าย ผู้ดูแลรับที่บ้าน อยู่ด้วยตลอด และพากลับ ค่าผู้ดูแล 1,800 บาท ระยะเวลา 8 ชั่วโมง เกินคิดชั่วโมงละ 200 บาท ค่ารถคิดแยก ถ้าใช้รถพยาบาลของ KIN เริ่ม 2,000 บาทตามระยะทาง ไม่รวมค่ารักษาและค่ายา ดูรายละเอียดที่ บริการพาไปโรงพยาบาล
- นักบริบาลรายวัน ทดลองเฉพาะกะ กะกลางวัน 08:00–20:00 หรือกลางคืน 20:00–08:00 1,800 บาทต่อวัน กะ 24 ชั่วโมงอยู่ประจำ 1 ท่าน 2,500 บาทต่อวัน จ้างรายวันขั้นต่ำ 3 วัน มัดจำ 2,000 บาท (ยกเลิกไม่คืน เพราะเป็นค่าสรรหา) ชำระก่อนเริ่มงานอย่างน้อย 1 วัน มีโปรไฟล์ให้ท่านดูก่อน และเลือกเพศผู้ดูแลได้ ดูรายละเอียดที่ บริการผู้ดูแลผู้สูงอายุที่บ้าน
- นักบริบาลช่วยงานดูแลประจำวัน เช่น อาบน้ำ เช็ดตัว ป้อนอาหารและยา พาเดิน วัดสัญญาณชีพ และอยู่เป็นเพื่อน ส่วนงานที่ต้องฝึกเฉพาะ ทำโดยนักบริบาลที่ผ่านการฝึกงานนั้น ภายใต้การกำกับของทีมพยาบาลวิชาชีพ
- เริ่มงานได้ปกติภายใน 2–3 วัน ออกใบเสร็จและใบรับรองแพทย์สำหรับยื่นเบิกประกันได้ ตามเงื่อนไขกรมธรรม์
ทีมเข้าใจดีว่าบางบ้านใช้เวลาหลายสัปดาห์กว่าท่านจะยอม โทรมาปรึกษาก่อนได้ตั้งแต่วันที่ท่านยังไม่ตกลง ทีมจะช่วยคิดว่าควรเริ่มจากอะไรที่ท่านน่าจะรับได้
คำถามที่พบบ่อย
พ่อแม่ไม่ยอมไปหาหมอ ทำอย่างไรดี
เริ่มจากถามว่าท่านกังวลเรื่องอะไร เช่น ค่าใช้จ่าย การรอคิว หรือกลัวได้ยินข่าวร้าย แล้วแก้ที่เรื่องนั้น ชวนด้วยประโยคว่าลูกเป็นห่วง ผูกกับสิ่งที่ท่านอยากทำ ให้เลือกวันหรือสถานที่เอง และให้คนที่ท่านเชื่อช่วยพูด ถ้ามีอาการฉุกเฉินให้โทร 1669 ทันที
ผู้สูงอายุไม่ยอมไปหาหมอ บังคับได้ไหม
ถ้าท่านยังตัดสินใจเองได้และเข้าใจผลที่จะตามมา ไม่ควรบังคับ ลูกช่วยได้ด้วยการให้ข้อมูลและลดอุปสรรค แต่ถ้าเป็นภาวะฉุกเฉินวิกฤต ให้โทร 1669 ได้เลย ส่วนกรณีที่สงสัยว่าท่านตัดสินใจเรื่องสำคัญไม่ได้แล้ว ให้ปรึกษาแพทย์และนักกฎหมาย
พ่อแม่ไม่ยอมให้จ้างคนดูแล ควรเริ่มอย่างไร
เริ่มเล็กที่สุด เช่น ให้ผู้ดูแลพาไปหาหมอหนึ่งครั้ง หรือมาเฉพาะกะกลางวัน 3 วัน ช่วยเฉพาะงานที่เสี่ยง ให้ท่านดูโปรไฟล์และเลือกเอง วันแรกลูกอยู่ด้วย แล้วถามความเห็นท่านหลังครบช่วงทดลอง
ลูกตัดสินใจเรื่องการรักษาแทนพ่อแม่ได้ไหม
ไม่ได้โดยอัตโนมัติ การเป็นลูก เป็นผู้ดูแล หรือถือหนังสือมอบอำนาจทั่วไป ไม่ได้แปลว่าตัดสินใจเรื่องการรักษาแทนท่านได้ทุกกรณี ถ้าสงสัยว่าท่านตัดสินใจไม่ได้แล้ว ให้พาไปพบแพทย์พร้อมบันทึกอาการ รายการยา และตัวอย่างเหตุการณ์ที่กังวล แล้วปรึกษานักกฎหมายเรื่องขั้นตอนตามกฎหมายไทย
ผู้สูงอายุไม่ยอมรับความช่วยเหลือ เพราะอะไร
สาเหตุที่พบบ่อยคือกลัวเป็นภาระ กลัวเสียความเป็นตัวเองและความเป็นส่วนตัว กลัวค่าใช้จ่าย หรือมีประสบการณ์ไม่ดีมาก่อน บางท่านได้ยินไม่ชัดหรือความจำเริ่มเปลี่ยนจึงปฏิเสธไว้ก่อน การรู้สาเหตุช่วยให้เลือกวิธีคุยได้ตรงจุด
ผู้สูงอายุดื้อ หงุดหงิดง่ายขึ้น เป็นสมองเสื่อมไหม
ไม่จำเป็น อารมณ์หงุดหงิดเกิดได้จากหลายเรื่อง เช่น ความเจ็บปวด การนอนไม่พอ การได้ยิน อารมณ์ซึมเศร้า หรือผลข้างเคียงของยา แต่ถ้ามีความจำแย่ลง หลงเวลาหรือสถานที่ หรือทำกิจวัตรเดิมไม่ได้ร่วมด้วย ควรพาไปให้แพทย์ประเมิน และถ้าสับสนขึ้นมาทันที ให้ไปโรงพยาบาลวันนั้น
ปรึกษาทีม KIN HomeCare
ถ้าคุณพ่อคุณแม่ยังไม่ยอม แต่ลูกอยากเตรียมทางเลือกไว้ให้พร้อม โทรมาเล่าสถานการณ์ได้เลย ทีมจะช่วยคิดว่าจุดเริ่มต้นแบบไหนที่ท่านน่าจะรับได้ และอธิบายเงื่อนไขให้ลูกนำไปคุยกับท่านได้ชัดเจน
- ผู้ดูแลที่บ้าน พาไปโรงพยาบาล และเฝ้าไข้ โทร 061-881-9399
- LINE @KINHOMECARE ส่งรายละเอียดมาให้ทีมดูก่อนได้
- ปรึกษาฟรี ทีมช่วยประเมินว่าควรใช้บริการแบบไหน ผู้ดูแลไปได้ทั่วประเทศ ค่าเดินทางตามพื้นที่ เจ้าหน้าที่แจ้งก่อนยืนยันงาน
ข้อมูลนี้เพื่อความรู้ทั่วไปสำหรับครอบครัว ไม่ใช้แทนคำแนะนำของแพทย์ที่ดูแลคุณพ่อคุณแม่ และไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายเฉพาะกรณี
เขียนโดย พว.อรฤทัย บุญตวง (ว.5311192883) · ตรวจทานโดย พญ.กมลฉัตร โชคถนอมทรัพย์ (ว.40854) · ราคาอ้างอิงเดือนตุลาคม พ.ศ. 2569 โปรดยืนยันกับเจ้าหน้าที่ก่อนใช้บริการ
