ผ้าอ้อมผู้ใหญ่ มี 3 แบบหลัก เลือกตามว่าคุณพ่อคุณแม่ยังเดินได้แค่ไหน แบบกางเกงเหมาะกับท่านที่ยังลุกเดินเข้าห้องน้ำได้เอง แบบเทปกาวเหมาะกับผู้ป่วยติดเตียงหรือท่านที่ต้องมีคนเปลี่ยนให้ และแผ่นเสริมซึมซับใช้เสริมด้านในเพื่อลดจำนวนผ้าอ้อมที่ใช้ ไซซ์ต้องเลือกจากรอบเอวและรอบสะโพกจริง ไม่ใช่เดาจากน้ำหนักตัว และกุญแจของการไม่เกิดผื่นคือ เปลี่ยนทันทีเมื่อเปื้อน ล้างเบา ๆ ซับให้แห้ง และทาครีมเคลือบผิว ทุกครั้ง
ลูกหลานหลายคนเริ่มซื้อผ้าอ้อมผู้ใหญ่ครั้งแรกหน้าชั้นวางในร้านสะดวกซื้อ แล้วพบว่ามีหลายแบบ หลายไซซ์ หลายระดับการซึมซับจนไม่รู้จะเลือกอะไร ซื้อมาแล้วก็รั่วบ้าง หลวมบ้าง หรือคุณแม่ใส่แล้วบอกว่าร้อนอึดอัด บางบ้านเจอปัญหาหนักกว่านั้นคือผื่นแดงที่ขาหนีบซึ่งลามเร็วจนท่านเจ็บ บทความนี้รวบรวมวิธีเลือก วัดไซซ์ เปลี่ยนบนเตียงคนเดียว ดูแลผิว และวางงบประมาณ ให้ครอบครัวใช้ได้ตั้งแต่วันแรก
สรุปสั้นสำหรับคนรีบ
- แบบกางเกง ใส่-ถอดเหมือนกางเกงชั้นใน เหมาะกับท่านที่ยังเดินและลุกนั่งเองได้
- แบบเทปกาว เปิด-ปิดด้านข้าง เปลี่ยนบนเตียงได้ในท่านอน เหมาะกับผู้ป่วยติดเตียง
- แผ่นเสริมซึมซับ ใส่ซ้อนด้านในผ้าอ้อม เปลี่ยนเฉพาะแผ่นเมื่อเปียกเล็กน้อย ช่วยประหยัด
- เลือกไซซ์จาก รอบสะโพกหรือรอบเอวที่วัดจริง เทียบกับตารางบนห่อ ถ้าอยู่ระหว่างไซซ์ ให้ลองทั้งสองแบบ
- เปลี่ยนทันทีเมื่อมีอุจจาระ และตรวจความเปียกเป็นระยะ ล้างด้วยน้ำสะอาดหรือน้ำยาสูตรอ่อน ซับให้แห้ง แล้วทาครีมเคลือบผิว
1. ผ้าอ้อมผู้ใหญ่ 3 แบบ ต่างกันอย่างไร
การเลือกผิดแบบคือสาเหตุหลักที่ทำให้ใส่แล้วรั่ว อึดอัด หรือเปลี่ยนยาก ดูจากความสามารถในการเคลื่อนไหวของท่านเป็นหลัก
แบบกางเกง
ขอบเอวยืดรอบตัว ใส่และถอดเหมือนกางเกงชั้นใน ท่านที่ยังเข้าห้องน้ำเองได้ดึงลงแล้วดึงขึ้นได้ด้วยตัวเอง ช่วยรักษาความรู้สึกเป็นตัวของตัวเอง เหมาะกับท่านที่กลั้นปัสสาวะได้ไม่ดีเป็นบางครั้ง ออกนอกบ้าน หรือใช้ช่วงกลางคืน ข้อจำกัดคือเปลี่ยนบนเตียงยาก ถ้าท่านเริ่มยืนไม่ได้ ต้องฉีกด้านข้างออกหรือเปลี่ยนมาใช้แบบเทปกาว
แบบเทปกาว
มีแถบเทปสองข้างให้เปิดปิด ใส่และเปลี่ยนได้ในท่านอนโดยพลิกตัวท่านไปมา เหมาะที่สุดกับผู้ป่วยติดเตียง หรือท่านที่ต้องมีคนช่วยเปลี่ยนทุกครั้ง เทปแบบที่ติดซ้ำได้ช่วยให้ขยับให้พอดีได้หลายรอบ
แผ่นเสริมซึมซับ
แผ่นยาวไม่มีเทป ใช้วางด้านในผ้าอ้อมแบบเทปกาวหรือแบบกางเกง เมื่อเปียกเพียงเล็กน้อยให้เปลี่ยนเฉพาะแผ่น ไม่ต้องเปลี่ยนทั้งชิ้น ช่วยลดค่าใช้จ่ายได้มาก แต่ต้องเลือกให้ขนาดเข้ากับผ้าอ้อมตัวนอก และไม่วางซ้อนหลายแผ่นจนหนา เพราะความชื้นจะอบผิวและขอบกันรั่วทำงานไม่ได้
นอกจากผ้าอ้อมแล้ว แผ่นรองซับ ที่ปูบนที่นอนช่วยกันที่นอนเปื้อนและใช้รองตอนเปลี่ยนผ้าอ้อมหรือเช็ดตัว แต่ไม่ได้ใช้แทนผ้าอ้อม
2. เลือกไซซ์ให้พอดี วัดจริงดีกว่าเดา
ผ้าอ้อมที่หลวมเกินรั่วตามขอบขา ส่วนที่แน่นเกินรัดจนผิวเป็นรอยและอับชื้น วิธีที่แม่นที่สุดคือวัดจริง
- ใช้สายวัดตัว วัดรอบสะโพกส่วนที่กว้างที่สุด และรอบเอวบริเวณสะดือ
- เทียบกับตารางไซซ์บนห่อ ซึ่งแต่ละยี่ห้อกำหนดช่วงไม่เท่ากัน
- ถ้าตัวเลขอยู่ระหว่างสองไซซ์ ให้ซื้อห่อเล็กของทั้งสองไซซ์มาลองก่อน
- ใส่แล้วตรวจว่าขอบกันรั่วที่ขาแนบกับขาหนีบพอดี ไม่มีช่องว่าง และสอดนิ้วเข้าขอบเอวได้ประมาณหนึ่งถึงสองนิ้ว
ถ้าน้ำหนักตัวท่านเปลี่ยน เช่น ผอมลงหลังเจ็บป่วย ให้วัดใหม่ เพราะไซซ์เดิมอาจหลวมจนรั่วโดยไม่มีใครนึกถึง
3. ระดับการซึมซับ เลือกตามช่วงเวลา ไม่ใช่ใช้แบบเดียวทั้งวัน
ห่อผ้าอ้อมมักบอกระดับการซึมซับด้วยหยดน้ำหรือตัวเลข ใช้ระดับให้ตรงกับช่วงเวลาช่วยทั้งเรื่องผิวและเงิน
- กลางวัน เปลี่ยนได้บ่อย ใช้ระดับปานกลาง ผิวได้ระบายอากาศมากกว่า
- กลางคืน ช่วงที่ไม่อยากปลุกท่านบ่อย ใช้ระดับสูงหรือรุ่นสำหรับกลางคืน หรือเสริมแผ่นซึมซับ
- ออกนอกบ้านหรือเดินทางไกล ใช้แบบกางเกงระดับสูง พกชุดสำรองและถุงใส่ของใช้แล้ว
ผ้าอ้อมที่ดีควรมีผิวสัมผัสแห้งเร็ว มีขอบกันรั่วตั้งขึ้นที่ขา และมีแถบบอกความเปียกเปลี่ยนสี ช่วยให้ผู้ดูแลรู้ว่าต้องเปลี่ยนโดยไม่ต้องเปิดดูบ่อย
4. เปลี่ยนบ่อยแค่ไหน และดูอย่างไรว่าถึงเวลา
มีอุจจาระต้องเปลี่ยนทันที เพราะอุจจาระระคายผิวรุนแรงกว่าปัสสาวะมาก ส่วนปัสสาวะให้ตรวจความเปียกเป็นระยะ
- ตรวจทุก 2–3 ชั่วโมงในเวลากลางวัน หรือตามจังหวะพลิกตัว ดูแถบบอกความเปียกหรือคลำด้านนอก
- เปลี่ยนเมื่อเปียกจนหนัก หรือแถบเปลี่ยนสีเกือบเต็ม ไม่ต้องรอจนรั่ว
- กลางคืนถ้าท่านหลับสนิทและผ้าอ้อมยังรับได้ อาจเปลี่ยนตอนพลิกตัวรอบกลางคืนแทนการปลุกบ่อย
- ถ้าท่านยังเดินได้ ลองพาเข้าห้องน้ำตามเวลา เช่น หลังตื่นนอน หลังอาหาร และก่อนนอน ผ้าอ้อมจะเปียกน้อยลง และท่านยังได้ขยับร่างกาย
5. เปลี่ยนผ้าอ้อมผู้ป่วยติดเตียงบนเตียง คนเดียวก็ทำได้
ใช้วิธีพลิกตะแคงทีละข้าง ไม่ต้องยกตัวท่าน เตรียมของให้ครบก่อน ได้แก่ ผ้าอ้อมชิ้นใหม่ ทิชชู่เปียกหรือผ้าชุบน้ำอุ่น ผ้าแห้ง ครีมเคลือบผิว ถุงมือ และถุงขยะ
- บอกท่านก่อน ล้างมือ สวมถุงมือ ปรับเตียงให้สูงระดับเอวผู้ทำ ยกราวกั้นเตียงฝั่งตรงข้าม
- ให้ท่านนอนหงาย เปิดเทปทั้งสองข้าง พับด้านหน้าของผ้าอ้อมลงระหว่างขา ใช้ด้านที่สะอาดเช็ดอุจจาระส่วนใหญ่ออกก่อน
- ตะแคงท่านเข้าหาราวกั้นเตียง ม้วนผ้าอ้อมเก่าเข้าหาตัวท่านโดยให้ด้านเปื้อนอยู่ด้านใน
- ทำความสะอาดก้นและขาหนีบ ผู้หญิงเช็ดจากหน้าไปหลังเสมอ ซับให้แห้ง ทาครีมเคลือบผิวบาง ๆ
- สอดผ้าอ้อมชิ้นใหม่ที่พับครึ่งตามยาวไว้ใต้ตัว ให้ครึ่งหนึ่งอยู่ใต้สะโพก อีกครึ่งม้วนชิดตัวท่าน
- พลิกท่านกลับมานอนหงายข้ามผ้าอ้อมเก่าไปอีกด้าน ดึงผ้าอ้อมเก่าออก แล้วคลี่ผ้าอ้อมใหม่ออกให้เต็ม
- ให้ท่านนอนหงาย ดึงด้านหน้าขึ้นระหว่างขา จัดขอบกันรั่วให้แนบขาหนีบ ติดเทปล่างเฉียงขึ้นก่อน แล้วติดเทปบนเฉียงลง ไม่ให้แน่นเกินไป
- จัดเสื้อผ้า ผ้าปูให้เรียบไม่มีรอยยับ ถอดถุงมือ ล้างมือ แล้วลดเตียงกลับลงระดับต่ำสุดและยกราวกั้นเตียงขึ้นตามเดิม
ถ้าท่านตัวใหญ่หรือพลิกตัวลำบาก ควรมีคนช่วยสองคน ทั้งเพื่อความปลอดภัยของท่านและหลังของผู้ดูแล
6. ป้องกันผื่นผ้าอ้อมผู้ใหญ่ 5 ข้อที่ต้องทำทุกครั้ง
ผื่นผ้าอ้อมในผู้ใหญ่เกิดจากผิวที่เปียกชื้นและสัมผัสปัสสาวะหรืออุจจาระนาน ๆ ผิวผู้สูงอายุบางและฟื้นตัวช้า จึงต้องป้องกันตั้งแต่ก่อนเกิด
- เปลี่ยนเร็ว โดยเฉพาะเมื่อมีอุจจาระ ห้ามปล่อยไว้รอรอบถัดไป
- ล้างเบา ๆ ด้วยน้ำสะอาด ทิชชู่เปียกสูตรอ่อนโยน หรือน้ำยาทำความสะอาดผิวสำหรับผู้ใหญ่ เลี่ยงสบู่ก้อนที่ทำให้ผิวแห้งถ้าต้องล้างหลายครั้งต่อวัน
- ซับ ไม่ถู ใช้ผ้านุ่มซับให้แห้งทั่ว รวมถึงรอยพับขาหนีบและใต้อัณฑะ
- ทาครีมเคลือบผิว ชั้นบาง ๆ เป็นเกราะกันความชื้น เช่น ครีมที่มีซิงก์ออกไซด์หรือไดเมทิโคน ไม่ต้องทาหนาจนเปลี่ยนรอบถัดไปล้างไม่ออก
- ให้ผิวได้หายใจ ถ้าทำได้ ปล่อยให้ผิวสัมผัสอากาศสักครู่ระหว่างเปลี่ยน และไม่ใส่ผ้าอ้อมซ้อนหลายชั้น
เลี่ยงการใช้แป้งฝุ่นในบริเวณผ้าอ้อม เพราะแป้งจับตัวเป็นก้อนเมื่อเปียกและระคายผิว
7. ผื่นแบบไหนต้องให้แพทย์หรือพยาบาลดู
ผื่นแดงเล็กน้อยที่ดีขึ้นภายในไม่กี่วันหลังดูแลตามข้อ 6 มักจัดการได้ที่บ้าน แต่ถ้าพบอาการต่อไปนี้ ควรให้แพทย์หรือพยาบาลดู
- ผื่นแดงจัด มีตุ่มแดงเล็ก ๆ กระจายรอบขอบผื่น ซึ่งอาจเป็นเชื้อรา
- ผิวถลอก เปิดเป็นแผล มีน้ำเหลือง หรือเลือดออก
- ผื่นลามกว้างขึ้น หรือผิวแดงไม่ดีขึ้นภายใน 3 วันแม้ดูแลถูกวิธีแล้ว
- ท่านมีไข้ หรือเจ็บจนร้องทุกครั้งที่เปลี่ยน
- รอยแดงบริเวณก้นกบหรือกระดูกที่กดแล้วไม่จาง ซึ่งอาจเป็นจุดเริ่มของแผลกดทับ ไม่ใช่ผื่นผ้าอ้อม
8. วางงบประมาณ คำนวณจำนวนชิ้นต่อเดือนได้เอง
ค่าใช้จ่ายเรื่องผ้าอ้อมเป็นรายจ่ายต่อเนื่องที่หลายบ้านประเมินต่ำ ลองคำนวณจากการใช้จริงของบ้านคุณ
- จำนวนชิ้นต่อวัน = จำนวนครั้งที่เปลี่ยนกลางวัน + กลางคืน (ผู้ป่วยติดเตียงหลายท่านใช้ประมาณ 4–6 ชิ้นต่อวัน แต่ขึ้นกับแต่ละคน)
- จำนวนชิ้นต่อเดือน = ชิ้นต่อวัน × 30
- ค่าใช้จ่ายต่อเดือน = ชิ้นต่อเดือน × ราคาต่อชิ้นของรุ่นที่ใช้ + แผ่นรองซับ + ทิชชู่เปียก + ครีมเคลือบผิว
วิธีลดค่าใช้จ่ายโดยไม่เสียผิว คือใช้แผ่นเสริมซึมซับในช่วงกลางวัน ใช้ระดับการซึมซับให้ตรงช่วงเวลา และซื้อห่อใหญ่เมื่อมั่นใจไซซ์แล้ว อีกเรื่องที่หลายบ้านไม่รู้ คือผู้สูงอายุที่ติดบ้านติดเตียง (ประเมินคะแนน ADL ได้ไม่เกิน 6) หรือกลั้นปัสสาวะหรืออุจจาระไม่ได้ อาจได้รับผ้าอ้อมผู้ใหญ่หรือแผ่นรองซับฟรีไม่เกินวันละ 3 ชิ้น ผ่านกองทุนหลักประกันสุขภาพระดับท้องถิ่น ติดต่อ รพ.สต. อบต. เทศบาล หรือ อสม. ใกล้บ้าน ถ้าอยู่กรุงเทพฯ ติดต่อศูนย์บริการสาธารณสุขของ กทม. และตรวจสอบสิทธิได้ที่สายด่วน สปสช. 1330
ข้อผิดพลาดที่ครอบครัวมักทำ
- ใส่ผ้าอ้อมทั้งที่ท่านยังเดินเข้าห้องน้ำได้ ทำให้ท่านเลิกลุกเดินเร็วขึ้น ลองพาเข้าห้องน้ำตามเวลาก่อน และใช้แบบกางเกงเป็นตัวสำรอง
- ซื้อไซซ์ใหญ่เผื่อไว้ ผ้าอ้อมที่หลวมรั่วตามขอบขา ต้องเปลี่ยนผ้าปูบ่อยกว่าเดิม
- ซ้อนแผ่นเสริมหลายชั้น หวังให้เปลี่ยนน้อยลง แต่ผิวอับชื้นและขอบกันรั่วเสียรูป
- ใช้แป้งฝุ่นหรือขัดผิวแรง ทำให้ผิวระคายและถลอกง่าย
- ไม่ได้ดูผิวทุกครั้งที่เปลี่ยน ผื่นหรือรอยแดงลามไปหลายวันกว่าจะมีคนเห็น
- ไม่คุยกับท่านเรื่องความรู้สึก การต้องใส่ผ้าอ้อมกระทบศักดิ์ศรีมาก ใช้คำพูดสุภาพ ปิดประตู และให้ท่านมีส่วนเลือกเท่าที่ทำได้
เมื่อไรควรให้ทีมมืออาชีพช่วย
ถ้าต้องเปลี่ยนผ้าอ้อมหลายครั้งต่อวันจนลูกหลานไม่ได้พักทั้งกลางวันและกลางคืน ท่านตัวใหญ่จนพลิกคนเดียวไม่ไหว หรือเริ่มมีผื่นซ้ำบ่อย การมีผู้ดูแลที่ทำงานนี้ทุกวันช่วยได้ทั้งผิวของท่านและเวลาพักของครอบครัว
- นักบริบาลดูแลที่บ้าน เปลี่ยนผ้าอ้อม ทำความสะอาด ดูแลผิว และพลิกตัวตามเวลาเป็นงานประจำวัน กะ 12 ชั่วโมง 1,800 บาทต่อวัน (ขั้นต่ำ 3 วัน) รายเดือน 30,000 บาท กะ 24 ชั่วโมงอยู่ประจำ 2,500 บาทต่อวัน รายเดือน 36,000 บาท ดูที่ ดูแลผู้สูงอายุที่บ้าน
- เริ่มระยะสั้นก่อน จ้างรายวันขั้นต่ำ 3 วัน หรือรายสัปดาห์ 12,000 บาท (กะ 12 ชั่วโมง) / 16,000 บาท (กะ 24 ชั่วโมง) เหมาะกับครอบครัวที่อยากเห็นการดูแลจริงก่อนตัดสินใจระยะยาว อ่านประกอบเรื่อง สัญญาณว่าถึงเวลาจ้างผู้ดูแลผู้สูงอายุ
- พยาบาลวิชาชีพ ถ้าผิวเปิดเป็นแผลหรือมีสายสวนปัสสาวะที่ต้องดูแล หัตถการรายครั้งเริ่ม 1,200 บาท ดูที่ พยาบาลดูแลที่บ้าน
ถ้าท่านต้องใช้เตียงผู้ป่วยหรือที่นอนโฟมเพื่อให้เปลี่ยนผ้าอ้อมและพลิกตัวง่ายขึ้น ดูรุ่นให้เช่าได้ที่ เช่าอุปกรณ์การแพทย์ และอ่านวิธีทำความสะอาดทั้งตัวได้ใน วิธีอาบน้ำ เช็ดตัว และสระผมผู้ป่วยติดเตียงบนเตียง
คำถามที่พบบ่อย
ผ้าอ้อมผู้ใหญ่แบบกางเกงกับแบบเทปกาว ต่างกันอย่างไร
แบบกางเกงใส่ถอดเหมือนกางเกงชั้นใน เหมาะกับท่านที่ยังเดินและเข้าห้องน้ำเองได้ แบบเทปกาวเปิดปิดด้านข้าง เปลี่ยนได้ในท่านอน เหมาะกับผู้ป่วยติดเตียงหรือท่านที่ต้องมีคนเปลี่ยนให้
ผ้าอ้อมผู้ใหญ่ยี่ห้อไหนดี
ยี่ห้อที่ดีคือยี่ห้อที่ไซซ์พอดีกับรอบสะโพกของท่าน ซึมซับพอกับช่วงเวลาที่ใช้ ผิวสัมผัสแห้ง มีขอบกันรั่วที่ขา และท่านใส่แล้วไม่ระคาย แนะนำให้ซื้อห่อเล็กหลายยี่ห้อมาลองก่อนซื้อห่อใหญ่
ผ้าอ้อมผู้ใหญ่ควรเปลี่ยนกี่ครั้งต่อวัน
มีอุจจาระต้องเปลี่ยนทันที ส่วนปัสสาวะให้ตรวจทุก 2–3 ชั่วโมงในเวลากลางวันและเปลี่ยนเมื่อเปียกจนหนัก หลายท่านใช้ประมาณ 4–6 ชิ้นต่อวัน ขึ้นกับปริมาณปัสสาวะและระดับการซึมซับ
ผื่นผ้าอ้อมผู้ใหญ่ ทาอะไรดี
ล้างเบา ๆ ซับให้แห้ง แล้วทาครีมเคลือบผิวบาง ๆ เช่น ครีมที่มีซิงก์ออกไซด์หรือไดเมทิโคน ถ้าผื่นแดงจัดมีตุ่มกระจายรอบขอบ ผิวเปิด หรือไม่ดีขึ้น ควรให้แพทย์ตรวจ เพราะอาจเป็นเชื้อราที่ต้องใช้ยาเฉพาะ
ใส่ผ้าอ้อมผู้ใหญ่ทั้งวันเป็นอันตรายไหม
ไม่อันตรายถ้าเปลี่ยนตรงเวลาและดูแลผิวถูกวิธี แต่ถ้าท่านยังเดินได้ ควรพาเข้าห้องน้ำตามเวลาเป็นหลัก และใช้ผ้าอ้อมเป็นตัวสำรอง เพื่อรักษาความสามารถในการเคลื่อนไหวและความมั่นใจของท่าน
จ้างคนมาช่วยเปลี่ยนผ้าอ้อมให้ผู้ป่วยติดเตียงได้ไหม
ได้ นักบริบาลของ KIN HomeCare ดูแลการเปลี่ยนผ้าอ้อม ทำความสะอาด และพลิกตัวเป็นงานประจำวัน คิดเป็นกะ 12 หรือ 24 ชั่วโมง เริ่ม 1,800 บาทต่อวัน (จ้างรายวันขั้นต่ำ 3 วัน) ถ้าอยากลองระยะสั้นก่อน จ้างรายสัปดาห์ได้ เริ่ม 12,000 บาท
ปรึกษาทีม KIN HomeCare
ถ้าการดูแลเรื่องขับถ่ายของคุณพ่อคุณแม่เริ่มทำให้ครอบครัวไม่ได้พัก หรืออยากให้ผู้ดูแลที่ทำงานนี้เป็นประจำมาช่วย เล่าสภาพของท่านให้ทีมฟังได้เลย ทีมช่วยแนะนำรูปแบบกะที่เหมาะ และส่งโปรไฟล์ผู้ดูแลให้ดูก่อนเริ่มงาน
- ดูแลผู้สูงอายุที่บ้าน พยาบาลที่บ้าน และเช่าอุปกรณ์ โทร 061-881-9399
- กายภาพบำบัดที่บ้าน โทร 095-767-6307
- LINE @KINHOMECARE
- ปรึกษาฟรี ให้บริการดูแลถึงบ้านทั่วประเทศ
ข้อมูลนี้เพื่อความรู้ทั่วไปสำหรับครอบครัว ไม่ใช้แทนคำแนะนำของแพทย์ที่ดูแลคุณพ่อคุณแม่
เรียบเรียงโดยทีม KIN HomeCare · ราคาอ้างอิงเดือนกันยายน พ.ศ. 2569 โปรดยืนยันกับเจ้าหน้าที่ก่อนใช้บริการ
