อาการปวดไหล่ข้างที่อ่อนแรงเป็นปัญหาที่พบบ่อยมากหลังโรคหลอดเลือดสมอง งานทบทวนงานวิจัยที่รวมการศึกษา 10 ชิ้น ผู้ป่วย 3,701 คน พบความชุกของอาการปวดไหล่หลังสโตรกอยู่ที่ประมาณ หนึ่งในสาม ของผู้ป่วย และงานที่ติดตามไปข้างหน้าในผู้ป่วย 3,496 คน พบอุบัติการณ์ประมาณ 29 เปอร์เซ็นต์
สิ่งที่ครอบครัวควรรู้คือ อาการนี้ไม่ใช่โรคเดียว แนวทางการฟื้นฟูของ American Heart Association ระบุว่าสาเหตุของอาการปวดไหล่ในผู้ป่วยสโตรกมาจากหลายปัจจัยร่วมกัน ทั้งส่วนที่เป็นกล้ามเนื้อและข้อ และส่วนที่เป็นระบบประสาท ดังนั้นการแก้ด้วยวิธีเดียวกับทุกคนจึงมักไม่ได้ผล แต่สิ่งที่ป้องกันได้ตั้งแต่วันแรกคือ อย่าให้ไหล่ถูกดึง และอย่าปล่อยให้แขนห้อยรับน้ำหนักตัวเองทั้งวัน
สรุปสั้นสำหรับคนรีบ
- ปวดไหล่หลังสโตรกพบประมาณหนึ่งในสามของผู้ป่วย และมักเริ่มจากการดูแลประจำวันที่ไม่ระวัง
- ห้ามดึงหรือยกแขนข้างอ่อนแรงเพื่อพยุงตัว และห้ามสอดมือยกใต้รักแร้
- ต้องรองรับน้ำหนักแขนทั้งตอนนั่ง ยืน เดิน และตอนอยู่บนรถเข็น
- ห้ามยกแขนข้างอ่อนแรงขึ้นเหนือระดับไหล่แบบฝืน ถ้าสะบักยังหมุนตามไม่ได้
- สายคล้องแขนไม่ใช่ของที่ซื้อมาใส่เองได้ หลักฐานยังไม่ชัดว่าป้องกันข้อเคลื่อนได้ และใช้ผิดจังหวะทำให้แขนไม่ได้ใช้งานจนข้อติด
1. ทำไมไหล่ข้างอ่อนแรงถึงปวดและบาดเจ็บง่าย
ข้อไหล่เป็นข้อที่เคลื่อนไหวได้มากที่สุดในร่างกาย และอาศัยกล้ามเนื้อรอบข้อเป็นตัวยึดมากกว่ากระดูก เมื่อกล้ามเนื้อรอบไหล่อ่อนแรงลงหลังสโตรก หัวกระดูกต้นแขนจึงเคลื่อนต่ำลงจากเบ้าได้ง่าย เรียกว่าข้อไหล่เคลื่อนย่อย และน้ำหนักของแขนที่ห้อยลงทั้งวันก็ยิ่งดึงให้แย่ลง
เมื่อโครงสร้างรอบข้อถูกยืดและบาดเจ็บสะสม ก็เกิดอาการปวดซึ่งทำให้ไม่อยากขยับ พอไม่ขยับนาน ๆ ข้อก็เริ่มติด และยิ่งขยับยากขึ้นไปอีก วงจรนี้คือสิ่งที่เราต้องตัดตั้งแต่ต้น

2. สิ่งที่ห้ามทำเด็ดขาด
ห้ามดึงแขนข้างอ่อนแรง
คู่มือสำหรับครอบครัวผู้ดูแลผู้ป่วยสโตรกของแคนาดาเขียนไว้ตรง ๆ ว่าห้ามดึงแขนข้างที่อ่อนแรง ไม่ว่าจะตอนพลิกตัว ย้ายตัว หรือเดิน การจับมือท่านแล้วดึงให้ลุกเป็นท่าที่ครอบครัวทำกันโดยไม่รู้ว่าอันตราย
ห้ามสอดมือยกใต้รักแร้
การยกใต้รักแร้ทำให้หัวไหล่ถูกบีบและเส้นประสาทถูกกดทับ ให้ประคองที่ลำตัว สะบัก หรือใช้เข็มขัดพยุงแทน
ห้ามยกแขนเหนือระดับไหล่แบบฝืน
แนวทางของแคนาดาระบุว่าไม่ควรเคลื่อนแขนแบบที่คนอื่นทำให้ เกินกว่า 90 องศาของการยกไปข้างหน้าหรือกางออกด้านข้าง ถ้าสะบักยังไม่หมุนขึ้นตาม เพราะเป็นจังหวะที่โครงสร้างในข้อถูกบีบ อุปกรณ์ประเภทรอกดึงเหนือศีรษะจึงไม่เหมาะกับคนที่ยังควบคุมไหล่เองไม่ได้
ห้ามปล่อยให้แขนห้อยข้างตัว
ทั้งตอนนั่งบนเก้าอี้ ตอนอยู่บนรถเข็น และตอนเดิน น้ำหนักแขนที่ห้อยอิสระคือแรงดึงที่ทำร้ายไหล่ตลอดเวลาโดยไม่มีใครสังเกต
3. เรื่องสายคล้องแขน ทำไมคำแนะนำถึงดูขัดกัน
ครอบครัวจำนวนมากไปซื้อสายคล้องแขนมาใส่เอง เพราะเห็นในโรงพยาบาลหรือเพื่อนบ้านแนะนำ แต่เรื่องนี้ซับซ้อนกว่าที่คิด
- งานทบทวนของ Cochrane ที่รวมการทดลอง 4 ชิ้น สรุปว่า หลักฐานยังไม่พอจะบอกได้ว่าอุปกรณ์ประคองป้องกันข้อไหล่เคลื่อนได้หรือไม่
- แนวทางฟื้นฟูของ American Heart Association ปี พ.ศ. 2569 ระบุว่าอาจพิจารณาใช้อุปกรณ์จัดท่าหรือสายคล้องในผู้ที่มีข้อไหล่เคลื่อนย่อย เพื่อไม่ให้แย่ลง
- แนวทางของแคนาดาแนะนำให้ใช้เฉพาะในระยะที่กล้ามเนื้ออ่อนปวกเปียก และเมื่อไม่มีวิธีรองรับแขนแบบอื่น และควรเลิกใช้เมื่อพ้นระยะนั้น เพราะทำให้แขนไม่ได้ใช้งานและเสี่ยงข้อติด
- แนวทางของอังกฤษไม่แนะนำให้ใช้สายคล้องเป็นการรักษาอาการปวดไหล่แบบใช้ประจำ เพราะยังไม่มีหลักฐานว่าดีกว่าการดูแลตามปกติ
สรุปให้เข้าใจง่าย คือทั้งหมดนี้ไม่ได้ขัดกันจริง แต่ตอบคนละคำถาม สายคล้องไม่ใช่ของที่ใส่ไว้เรื่อย ๆ แล้วปลอดภัยขึ้นเอง มันเป็นเครื่องมือเฉพาะจังหวะ ที่ต้องให้ผู้เชี่ยวชาญประเมินว่าควรใช้ไหม ใช้ตอนไหน และเลิกใช้เมื่อไร
4. สิ่งที่ทำได้ทุกวันที่บ้าน
จัดท่ารองรับแขนให้เป็นนิสัย
- ตอนนั่งเก้าอี้ วางแขนบนหมอนหรือโต๊ะข้างตัว ให้ข้อศอกและมืออยู่สูงกว่าหัวไหล่เล็กน้อย
- ตอนอยู่บนรถเข็น ใช้ถาดวางแขนหรือหมอนรองแขน อย่าให้แขนห้อยข้างล้อ เพราะเสี่ยงทั้งไหล่บาดเจ็บและมือไปเกี่ยวล้อ
- ตอนนอนหงาย วางหมอนบาง ๆ ใต้แขนทั้งแขน ไม่ใช่หนุนเฉพาะมือ
- ตอนนอนตะแคงทับข้างที่ดี ให้แขนข้างอ่อนแรงวางบนหมอนด้านหน้าลำตัว ไม่พับทับหน้าอก
- ตอนเดิน ถ้ายังพยุงไหล่ไม่ได้ ให้ใช้มือข้างที่ดีประคองแขนข้างอ่อนแรงไว้ หรือสอดมือไว้ในกระเป๋าเสื้อแทนการปล่อยห้อย
ขยับอย่างถูกวิธี
- ขยับช้า ๆ ในช่วงที่ไม่เจ็บ และหยุดทันทีที่ท่านแสดงอาการเจ็บ
- จับประคองที่ต้นแขนและข้อศอกเสมอ อย่าจับที่ข้อมือแล้วเหวี่ยง
- ทำให้เป็นส่วนหนึ่งของการอาบน้ำและแต่งตัว ซึ่งต้องขยับไหล่อยู่แล้ว
- เวลาใส่เสื้อ ให้ใส่แขนข้างอ่อนแรงก่อน และถอดข้างที่ดีก่อน จะลดการฝืนไหล่ได้มาก
สังเกตและจด
จดไว้ว่าปวดตอนไหน ท่าไหนทำแล้วเจ็บ และเจ็บมากขึ้นหรือน้อยลงเทียบกับสัปดาห์ก่อน ข้อมูลนี้ช่วยให้ทีมรักษาหาสาเหตุได้เร็วขึ้นมาก เพราะปวดไหล่หลังสโตรกมีได้หลายสาเหตุและรักษาต่างกัน

5. สามจังหวะในวันธรรมดาที่ไหล่มักถูกทำร้ายโดยไม่มีใครรู้
ครอบครัวส่วนใหญ่ระวังดีตอนทำกายภาพ แต่ไหล่กลับบาดเจ็บในจังหวะธรรมดาที่ทำวันละหลายครั้งมากกว่า
จังหวะที่หนึ่ง ตอนช่วยลุกจากเตียง
เป็นจังหวะที่คนช่วยมักคว้ามือท่านแล้วดึงขึ้นโดยอัตโนมัติ วิธีที่ถูกคือให้ท่านตะแคงก่อน ใช้ขาหย่อนลงข้างเตียง แล้วเราประคองที่สะบักกับสะโพกดันขึ้นเป็นท่านั่ง ไม่มีจังหวะไหนที่ต้องดึงแขน
จังหวะที่สอง ตอนเลื่อนตัวขึ้นหัวเตียง
เวลาท่านไถลลงมาปลายเตียง หลายบ้านจับใต้รักแร้สองข้างแล้วลากขึ้น ซึ่งเป็นท่าที่ทำร้ายทั้งไหล่ของท่านและหลังของเรา ให้ใช้ผ้ารองตัวช่วยเลื่อน และถ้าเป็นไปได้ให้มีคนช่วยสองคนอยู่คนละข้าง
จังหวะที่สาม ตอนเข็นรถเข็นผ่านประตูหรือทางลาด
แขนที่ห้อยอยู่ข้างล้อมักไปเกี่ยวกับวงกบประตูหรือซี่ล้อโดยที่ท่านไม่ทันรู้สึก ให้วางแขนบนตักหรือบนหมอนรองทุกครั้งก่อนเข็น และตรวจตำแหน่งแขนซ้ำก่อนผ่านช่องแคบ
6. ข้อผิดพลาดที่ครอบครัวมักทำ
- จับมือท่านดึงให้ลุก ซึ่งเป็นสาเหตุอันดับต้น ๆ ของอาการปวดไหล่เรื้อรัง
- ซื้อสายคล้องมาใส่ทั้งวัน โดยไม่ได้ประเมิน ทำให้แขนไม่ได้ใช้งานและข้อติดเร็วขึ้น
- นวดแรงบริเวณที่ปวด ทั้งที่ยังไม่รู้สาเหตุ ซึ่งบางสาเหตุยิ่งนวดยิ่งอักเสบ
- ฝืนยกแขนให้สุดเพราะกลัวข้อติด ทั้งที่การฝืนเกิน 90 องศาโดยสะบักไม่หมุนตามคือสิ่งที่ทำให้บาดเจ็บ
- ปล่อยให้แขนห้อยตอนนั่งรถเข็นไปโรงพยาบาล ซึ่งเป็นช่วงที่ไหล่ถูกดึงนานที่สุดโดยไม่มีใครสังเกต
- คิดว่าปวดไหล่เป็นเรื่องธรรมดาของคนเป็นสโตรก จึงไม่บอกหมอ ทั้งที่หลายสาเหตุรักษาได้ถ้าจับได้เร็ว
7. เมื่อไรควรให้ทีมมืออาชีพช่วย
- ปวดไหล่จนนอนไม่หลับ หรือร้องเจ็บทุกครั้งที่ถูกจับแขน
- คลำได้ว่าหัวไหล่ตกลงจากเบ้าชัดเจน หรือเห็นร่องบุ๋มใต้ปุ่มไหล่
- แขนบวม มือบวม หรือผิวเปลี่ยนสีร่วมด้วย
- ขยับไหล่ได้น้อยลงเรื่อย ๆ เทียบกับเดือนก่อน
- ไม่แน่ใจว่าควรใช้สายคล้องหรือไม่ และควรใช้ตอนไหน
- ผู้ดูแลต้องช่วยย้ายตัวทุกวันและยังไม่เคยได้เรียนวิธีประคองที่ถูกต้อง
นักกายภาพบำบัดของ KIN HomeCare ไปประเมินถึงบ้าน ดูสาเหตุของอาการปวด จัดท่ารองรับแขนให้เหมาะกับเก้าอี้ เตียง และรถเข็นที่บ้านจริง สอนครอบครัวย้ายตัวโดยไม่ทำร้ายไหล่ ค่าบริการครั้งละ 1,800 บาท ครั้งแรกโปรโมชั่น 1,500 บาท ถึง 31 ธันวาคม พ.ศ. 2569 แพ็ก 10 ครั้ง 15,000 บาท สอบถามพื้นที่ให้บริการกับเจ้าหน้าที่ได้
เรื่องการเคลื่อนย้ายที่ปลอดภัยอ่านเพิ่มได้ที่ การย้ายตัวจากเตียงไปรถเข็น และถ้ามือข้างเดียวกันเริ่มเกร็ง ดูแนวทางดูแลได้ที่ มือเกร็งหลังสโตรก
คำถามที่พบบ่อย
ปวดไหล่หลังสโตรกหายได้ไหม
หลายรายดีขึ้นมากเมื่อแก้ที่ต้นเหตุ เช่น หยุดการดึงแขน รองรับน้ำหนักแขนให้ถูก และฟื้นฟูกล้ามเนื้อรอบสะบัก แต่ถ้าปล่อยไว้จนข้อติดหรือมีอาการปวดจากระบบประสาทร่วมด้วย จะใช้เวลานานขึ้นและซับซ้อนขึ้น จึงควรจัดการตั้งแต่เริ่มปวด
ต้องใส่สายคล้องแขนไหม
ขึ้นกับระยะและสภาพไหล่ของแต่ละคน หลักฐานโดยรวมยังไม่ชัดว่าป้องกันข้อเคลื่อนได้ และบางแนวทางแนะนำให้ใช้เฉพาะช่วงที่กล้ามเนื้อยังอ่อนปวกเปียกและไม่มีวิธีรองรับอื่น ไม่ควรซื้อมาใส่เองตลอดวันโดยไม่ได้ประเมิน
ประคบร้อนหรือเย็นดีกว่ากัน
ขึ้นกับสาเหตุและระยะของอาการ ถ้าไม่แน่ใจให้ถามทีมรักษาก่อน และระวังเรื่องการรับความรู้สึกที่ลดลงในข้างที่อ่อนแรง เพราะอาจร้อนจนผิวไหม้โดยท่านไม่รู้สึก
ยกแขนออกกำลังเองได้ไหม
ทำได้เฉพาะท่าที่ผู้ประเมินกำหนด และไม่ควรยกเกินระดับไหล่แบบฝืนถ้าสะบักยังหมุนตามไม่ได้ ท่าที่เห็นในคลิปทั่วไปหลายท่าออกแบบมาสำหรับคนที่ควบคุมไหล่ได้เองแล้ว
ปวดไหล่กับมือบวมเกี่ยวกันไหม
บางรายมีอาการปวดร่วมกับมือบวมและผิวเปลี่ยนสี ซึ่งเป็นกลุ่มอาการที่ต้องให้แพทย์ประเมินและรักษาต่างจากการปวดจากกล้ามเนื้ออย่างเดียว ถ้าเห็นมือบวมร่วมด้วยควรแจ้งทีมรักษาเร็ว
ถ้าไม่ปวดแล้ว ยังต้องรองรับแขนอยู่ไหม
ควรทำต่อจนกว่ากล้ามเนื้อรอบไหล่จะแข็งแรงพอพยุงข้อเองได้ ซึ่งผู้ประเมินจะเป็นคนบอก การหยุดรองรับเร็วเกินไปเป็นสาเหตุที่ทำให้กลับมาปวดซ้ำ
ปรึกษาทีม KIN HomeCare
ถ้าคุณพ่อคุณแม่เริ่มร้องเจ็บเวลาจับแขน หรือครอบครัวไม่แน่ใจว่าประคองถูกวิธีหรือเปล่า โทรมาคุยกันได้ ไม่มีค่าใช้จ่ายในการปรึกษา
- กายภาพบำบัดที่บ้าน โทร 095-767-6307
- สอบถามบริการดูแลที่บ้านทั่วไป โทร 061-881-9399
- LINE @KINHOMECARE
- สิ่งที่ได้จากการปรึกษา: ทีมช่วยประเมินว่าควรให้นักกายภาพบำบัดไปดูที่บ้าน หรือควรกลับไปพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุของอาการปวดก่อน
ข้อมูลนี้เพื่อความรู้ทั่วไปสำหรับครอบครัว ไม่ใช้แทนคำแนะนำของแพทย์ที่ดูแลคุณพ่อคุณแม่
เรียบเรียงโดยทีม KIN HomeCare · ราคาอ้างอิงเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2569 โปรดยืนยันกับเจ้าหน้าที่ก่อนใช้บริการ





