คนที่เคยเป็นโรคหลอดเลือดสมองมาแล้วหนึ่งครั้ง มีความเสี่ยงที่จะเป็นซ้ำสูงกว่าคนทั่วไป และการเป็นซ้ำมักทำให้ความสามารถที่เพิ่งฟื้นมาหายไปอีกครั้ง นี่คือเหตุผลที่การป้องกันการเป็นซ้ำสำคัญไม่แพ้การฟื้นฟู และเป็นงานที่ทำกันที่บ้านทุกวัน ไม่ใช่เฉพาะวันที่ไปพบแพทย์
ข่าวดีคือปัจจัยที่คุมได้มีไม่กี่เรื่อง และเกือบทั้งหมดอยู่ในมือของครอบครัว ได้แก่ การกินยาให้ต่อเนื่อง การคุมความดันตามเป้าที่แพทย์กำหนด การขยับร่างกายสม่ำเสมอ อาหาร การเลิกบุหรี่ และการรู้ว่าสัญญาณเตือนหน้าตาเป็นอย่างไร
สรุปสั้นสำหรับคนรีบ
- การกินยาต่อเนื่องเป็นเรื่องสำคัญที่สุด และเป็นเรื่องที่พลาดกันบ่อยที่สุดเมื่อกลับมาอยู่บ้าน
- เป้าความดันของแต่ละคนไม่เท่ากัน ต้องให้แพทย์กำหนด แล้วครอบครัววัดและจดให้สม่ำเสมอ
- ยาแต่ละกลุ่มใช้ตามสาเหตุของสโตรกที่ต่างกัน จึงห้ามเทียบยากับผู้ป่วยรายอื่นแล้วปรับเอง
- การขยับร่างกายสม่ำเสมอมีประโยชน์ทั้งต่อความเสี่ยงและต่อความสามารถในชีวิตประจำวัน
- จำสัญญาณเตือนให้ได้ทั้งบ้าน หน้าเบี้ยว แขนขาอ่อนแรงข้างเดียว พูดไม่ชัด และจดเวลาที่เริ่มเป็น แล้วโทร 1669 ทันที
1. ยา คือเรื่องที่พลาดกันมากที่สุดหลังกลับบ้าน
ที่โรงพยาบาลมีพยาบาลจัดยาให้ทุกมื้อ พอกลับบ้านภาระนี้ตกมาที่ครอบครัวทันที และมักพลาดด้วยเหตุผลที่ไม่ใช่ความตั้งใจ เช่น ยาหลายตัว เวลาไม่ตรงกัน ไม่มีคนรับผิดชอบชัดเจน หรือยาหมดแล้วยังไม่ได้ไปรับ
สิ่งที่ควรทำตั้งแต่วันแรก
- ให้มีคนเดียวเป็นเจ้าของเรื่องยา เป็นคนจัดและจดว่าให้แล้วหรือยัง
- ใช้กล่องยารายสัปดาห์ และจัดล่วงหน้าทุกสัปดาห์ในเวลาเดิม
- ติดรายการยาไว้ให้ทุกคนในบ้านเห็นตรงกัน พร้อมเวลาที่ต้องกิน
- นับล่วงหน้าว่ายาจะหมดวันไหน แล้วนัดรับก่อนหมดอย่างน้อยหนึ่งสัปดาห์
- พกรายการยาติดตัวไปทุกครั้งที่ไปโรงพยาบาล รวมถึงยาสมุนไพรและอาหารเสริม
สิ่งที่ห้ามทำ
- ห้ามหยุดยาเอง แม้อาการจะดีขึ้นมากแล้ว ยาป้องกันทำงานโดยที่เราไม่รู้สึกอะไร
- ห้ามปรับขนาดยาเอง เมื่อเห็นว่าความดันลงแล้ว
- ห้ามใช้ยาของคนอื่นที่เป็นสโตรกเหมือนกัน เพราะสาเหตุของสโตรกต่างกัน ยาที่ใช้จึงต่างกัน บางคนต้องใช้ยาต้านเกล็ดเลือด บางคนที่มีหัวใจเต้นผิดจังหวะต้องใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ซึ่งสลับกันไม่ได้
- ห้ามซื้อยาแก้ปวดกลุ่มแก้อักเสบมากินเอง โดยไม่ถามเภสัชกร เพราะมีผลต่อความดันและการแข็งตัวของเลือด

2. วัดความดันที่บ้านให้ได้ค่าที่ใช้ได้จริง
ค่าความดันที่วัดผิดวิธีทำให้แพทย์ปรับยาผิดทาง ซึ่งอันตรายกว่าการไม่วัดเลย
วิธีวัดที่ถูก
- นั่งพักอย่างน้อย 5 นาทีก่อนวัด ไม่วัดทันทีหลังเดินหรือหลังเข้าห้องน้ำ
- นั่งพิงพนัก เท้าวางราบกับพื้น ไม่ไขว่ห้าง แขนวางบนโต๊ะให้ข้อพับอยู่ระดับหัวใจ
- ไม่พูดคุยระหว่างวัด
- วัดสองครั้งห่างกันหนึ่งถึงสองนาที แล้วจดทั้งสองค่า
- วัดเวลาเดิมทุกวัน เช่น เช้าหลังตื่นก่อนกินยา และเย็นก่อนอาหาร
จดอย่างไรให้แพทย์ใช้ได้
จดเป็นตัวเลขพร้อมวันเวลา ไม่ใช่จดแค่ว่าสูงหรือต่ำ เพราะแพทย์ดูแนวโน้มหลายวัน ไม่ใช่ค่าครั้งเดียว ถ้าค่าสูงหรือต่ำผิดปกติมาก ให้พักแล้ววัดซ้ำก่อนตัดสินใจ และถ้ามีอาการผิดปกติร่วมด้วยให้ติดต่อทีมรักษาทันที
เป้าความดันของแต่ละคนไม่เท่ากัน ขึ้นกับชนิดของสโตรก โรคร่วม อายุ และยาที่ใช้อยู่ จึงต้องให้แพทย์เป็นผู้กำหนดเป้าให้ท่าน ไม่ใช่ยึดตัวเลขที่ได้ยินจากคนอื่น รายละเอียดวิธีวัดที่บ้านอ่านเพิ่มได้ที่ การวัดความดันที่บ้าน
3. ขยับร่างกายให้เป็นส่วนหนึ่งของวัน
การเคลื่อนไหวสม่ำเสมอช่วยทั้งเรื่องความดัน น้ำหนัก ระดับน้ำตาล อารมณ์ และความสามารถในการใช้ชีวิตประจำวัน สำหรับผู้ที่เพิ่งผ่านสโตรกมา ไม่จำเป็นต้องออกกำลังกายหนัก แต่ต้องสม่ำเสมอและปลอดภัย
- เริ่มจากสิ่งที่ทำได้จริง เช่น เดินในบ้าน ลุกนั่งจากเก้าอี้ ยืนถ่ายน้ำหนักขณะแปรงฟัน
- ทำสั้น ๆ หลายครั้งต่อวัน ดีกว่าหักโหมครั้งเดียว
- ให้ผู้ประเมินกำหนดความหนักและจำนวนครั้ง โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคหัวใจร่วมด้วย
- ถ้ายังทรงตัวไม่ดี ต้องมีคนอยู่ด้วยทุกครั้ง อ่านแนวทางฝึกเดินปลอดภัยได้ที่ ฝึกเดินที่บ้านหลังสโตรก
4. อาหาร บุหรี่ และเหล้า
อาหาร
เน้นลดเค็มเป็นอันดับแรก เพราะมีผลต่อความดันโดยตรงและทำได้ทันทีในครัวของเราเอง ลดน้ำปลา ซอส ผงปรุงรส และอาหารแปรรูป เพิ่มผักและผลไม้ตามที่กลืนได้ปลอดภัย และถ้าท่านมีโรคไตหรือเบาหวานร่วมด้วย ให้ปรึกษาทีมรักษาก่อนปรับอาหารเอง เพราะข้อจำกัดต่างกัน
ถ้าท่านมีภาวะกลืนลำบาก ต้องยึดระดับความข้นที่ทีมประเมินไว้เป็นหลักเสมอ อ่านเพิ่มได้ที่ กลืนลำบากหลังสโตรก
บุหรี่
การเลิกบุหรี่เป็นสิ่งที่ให้ผลชัดเจนต่อความเสี่ยง รวมถึงควันบุหรี่มือสองในบ้าน ถ้าในบ้านมีคนสูบ การเลิกพร้อมกันช่วยให้สำเร็จมากกว่าการให้ท่านเลิกคนเดียว
แอลกอฮอล์
ควรปรึกษาแพทย์ที่ดูแล เพราะแอลกอฮอล์มีผลต่อทั้งความดันและยาหลายกลุ่มที่ใช้ป้องกันสโตรก โดยเฉพาะยาต้านการแข็งตัวของเลือด
5. สัญญาณเตือนที่ทั้งบ้านต้องจำให้ได้
การเป็นซ้ำเกิดขึ้นเร็วและทุกนาทีมีค่า ครอบครัวต้องจำสัญญาณให้ได้ทุกคน รวมถึงคนที่มาช่วยดูแลเป็นครั้งคราว
โทร 1669 ทันทีเมื่อเห็นข้อใดข้อหนึ่ง
- หน้าเบี้ยว มุมปากตก ข้างหนึ่งยิ้มไม่ขึ้น
- แขนหรือขาอ่อนแรงข้างเดียวขึ้นมาใหม่ หรืออ่อนแรงข้างที่เคยปกติ
- พูดไม่ชัด พูดไม่ออก หรือฟังไม่เข้าใจขึ้นมาใหม่
- ตามัวหรือมองเห็นภาพซ้อนเฉียบพลัน
- เดินเซ ทรงตัวไม่ได้ขึ้นมาทันที
- ปวดศีรษะรุนแรงเฉียบพลันแบบไม่เคยเป็นมาก่อน
สิ่งที่ต้องทำทันที
- จดเวลาที่เริ่มมีอาการ หรือเวลาสุดท้ายที่เห็นว่าท่านยังปกติ เพราะเป็นข้อมูลที่สำคัญที่สุดสำหรับการรักษา
- ให้ท่านนอนตะแคงถ้ามีอาการอาเจียนหรือซึม
- ห้ามให้น้ำหรืออาหารทางปาก
- เตรียมรายการยาและประวัติการรักษาไว้ให้พร้อม
- อย่าขับรถไปเองถ้าไม่จำเป็น เพราะรถพยาบาลเริ่มประเมินได้ตั้งแต่ระหว่างทาง

6. ทำแฟ้มสุขภาพประจำบ้านไว้หนึ่งแฟ้ม
ครอบครัวที่จัดการเรื่องนี้ได้ดีมักมีแฟ้มเดียวที่ทุกคนรู้ว่าอยู่ตรงไหน และหยิบไปโรงพยาบาลได้ทันทีโดยไม่ต้องหา ควรมีสี่อย่างนี้
- รายการยาปัจจุบัน พร้อมเวลาที่ต้องกิน และบันทึกว่าตัวไหนเพิ่งเริ่มหรือเพิ่งหยุด
- บันทึกความดันและน้ำหนัก เรียงตามวันที่ ให้แพทย์เห็นแนวโน้มได้ในหน้าเดียว
- สรุปการรักษาและผลตรวจสำคัญ ที่ได้มาตอนออกจากโรงพยาบาล
- เบอร์ติดต่อ ทั้งทีมรักษา โรงพยาบาลที่รักษาประจำ และคนในครอบครัวที่ตัดสินใจแทนได้
แฟ้มนี้มีค่าที่สุดในวันที่เกิดเหตุฉุกเฉิน เพราะคนที่พาไปโรงพยาบาลอาจไม่ใช่คนที่ดูแลประจำ และข้อมูลที่ครบทำให้ทีมแพทย์ตัดสินใจได้เร็วขึ้นมาก
7. ข้อผิดพลาดที่ครอบครัวมักทำ
- หยุดยาเมื่อเห็นว่าดีขึ้น ซึ่งเป็นสาเหตุการเป็นซ้ำที่พบบ่อยและป้องกันได้ทั้งหมด
- วัดความดันเฉพาะวันที่รู้สึกไม่สบาย ทำให้แพทย์ไม่เห็นแนวโน้มจริง
- คิดว่าอาการที่หายไปเองใน 10 นาทีไม่เป็นไร ทั้งที่อาการชั่วคราวคือสัญญาณเตือนที่ต้องไปโรงพยาบาลทันที
- ให้ท่านนอนพักอย่างเดียวเพราะกลัวเป็นซ้ำ ทำให้กล้ามเนื้ออ่อนแรงลงและเสี่ยงภาวะแทรกซ้อนอื่น
- ไม่บอกคนที่มาช่วยดูแลเรื่องสัญญาณเตือน ทำให้ช่วงที่ครอบครัวไม่อยู่กลายเป็นช่วงที่เสี่ยงที่สุด
- ปรับอาหารตามคำบอกต่อ ทั้งที่ท่านมีโรคไตหรือเบาหวานที่ต้องระวังเฉพาะ
8. เมื่อไรควรให้ทีมมืออาชีพช่วย
- ครอบครัวจัดยาเองแล้วยังพลาดบ่อย หรือยาหลายตัวจนสับสน
- ความดันที่วัดได้แกว่งมากและไม่รู้ว่าควรทำอย่างไร
- ท่านเริ่มไม่ขยับเลยและครอบครัวไม่รู้จะเริ่มอย่างไรให้ปลอดภัย
- ผู้ดูแลหลักต้องกลับไปทำงาน และไม่มีใครดูแลเรื่องยาในเวลากลางวัน
- อยากให้มีวิชาชีพมาตรวจสอบระบบการดูแลที่บ้านว่ามีจุดรั่วตรงไหน
พยาบาลวิชาชีพเยี่ยมบ้านของ KIN ช่วยทบทวนรายการยา สอนการวัดความดันที่ถูกวิธี และบันทึกให้ครอบครัวเห็นภาพรวม ส่วน กายภาพบำบัดที่บ้าน ช่วยวางโปรแกรมขยับร่างกายที่ปลอดภัยกับสภาพของท่าน ครั้งละ 1,800 บาท ครั้งแรกโปรโมชั่น 1,500 บาท ถึง 31 ธันวาคม พ.ศ. 2569 สอบถามพื้นที่ให้บริการกับเจ้าหน้าที่ได้
คำถามที่พบบ่อย
เป็นสโตรกแล้วจะเป็นซ้ำไหม
มีความเสี่ยงสูงกว่าคนทั่วไป แต่ความเสี่ยงลดลงได้มากเมื่อคุมปัจจัยเสี่ยงได้ดี โดยเฉพาะความดัน การกินยาต่อเนื่อง และการเลิกบุหรี่ จึงไม่ใช่เรื่องที่ต้องยอมรับว่าหลีกเลี่ยงไม่ได้
ความดันควรอยู่ที่เท่าไร
เป้าหมายต่างกันในแต่ละคน ขึ้นกับชนิดของสโตรก โรคร่วม และยาที่ใช้ ให้ถามแพทย์ที่ดูแลว่าเป้าของท่านคือเท่าไร แล้วจดไว้ให้ทุกคนในบ้านรู้ตรงกัน
กินยาตลอดชีวิตเลยหรือ
ยาหลายตัวที่ใช้ป้องกันการเป็นซ้ำต้องใช้ต่อเนื่องระยะยาว และการหยุดเองทำให้ความเสี่ยงกลับมาทันที การปรับหรือหยุดต้องมาจากแพทย์ที่ดูประวัติทั้งหมดเท่านั้น
อาการชาหรืออ่อนแรงชั่วครู่แล้วหายเอง ต้องไปโรงพยาบาลไหม
ต้องไปทันที อาการที่หายเองภายในไม่กี่นาทีถึงชั่วโมงอาจเป็นสัญญาณเตือนของการเป็นซ้ำที่รุนแรงกว่า การไปตรวจทันทีคือโอกาสที่จะป้องกันครั้งใหญ่ได้
ออกกำลังกายมากเกินไปจะเสี่ยงเป็นซ้ำไหม
การเคลื่อนไหวตามระดับที่เหมาะสมมีประโยชน์มากกว่าความเสี่ยง แต่ความหนักที่เหมาะสมต่างกันในแต่ละคน โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคหัวใจร่วมด้วย จึงควรให้ผู้ประเมินกำหนดให้
ต้องตรวจอะไรเป็นประจำบ้าง
ขึ้นกับสาเหตุของสโตรกและโรคร่วมของแต่ละคน ให้ยึดตามนัดและคำแนะนำของแพทย์ที่ดูแล และอย่าข้ามนัดเพราะรู้สึกว่าสบายดีแล้ว
ปรึกษาทีม KIN HomeCare
ถ้าอยากให้มีคนช่วยตรวจระบบการดูแลที่บ้าน ว่ายา การวัดความดัน และการขยับร่างกายทำครบถูกต้องไหม โทรมาคุยกันได้ ไม่มีค่าใช้จ่ายในการปรึกษา
- สอบถามบริการพยาบาลและผู้ดูแลที่บ้าน โทร 061-881-9399
- กายภาพบำบัดที่บ้าน โทร 095-767-6307
- LINE @KINHOMECARE
- สิ่งที่ได้จากการปรึกษา: ทีมช่วยดูว่าควรให้พยาบาลไปทบทวนเรื่องยาและการวัดความดันที่บ้าน หรือควรเริ่มจากโปรแกรมขยับร่างกายก่อน
ข้อมูลนี้เพื่อความรู้ทั่วไปสำหรับครอบครัว ไม่ใช้แทนคำแนะนำของแพทย์ที่ดูแลคุณพ่อคุณแม่
เรียบเรียงโดยทีม KIN HomeCare · ราคาอ้างอิงเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2569 โปรดยืนยันกับเจ้าหน้าที่ก่อนใช้บริการ





