การดูแลผู้ป่วยฟอกไตที่บ้าน มีงานหลักของครอบครัว 4 อย่าง คือ พาไปฟอกให้ครบทุกรอบตามนัด ดูแลเส้นฟอกไตหรือสายล้างไตให้ปลอดภัยทุกวัน ดูแลอาหารและปริมาณน้ำดื่มของท่านตามที่ทีมไตของโรงพยาบาลกำหนด และรู้ว่าอาการแบบไหนต้องโทรหาหน่วยไตหรือไปโรงพยาบาลทันที งานที่ต้องทำต่างกันมากระหว่างคนที่ฟอกเลือดด้วยเครื่องที่ศูนย์ไตกับคนที่ล้างไตทางช่องท้องเองที่บ้าน บทความนี้จึงแยกให้เห็นชัดทั้งสองแบบ
ภาพที่หลายบ้านเจอคือ คุณพ่อเริ่มฟอกเลือดสัปดาห์ละหลายวัน ลูกต้องลางานพาไปตั้งแต่เช้า กลับมาท่านเพลียจนแทบไม่พูด แขนข้างหนึ่งมีเส้นนูนที่หมอบอกว่า "ห้ามวัดความดันข้างนี้" แต่ไม่มีใครในบ้านแน่ใจว่าต้องดูอะไรอีกบ้าง บทความนี้เขียนจากมุมพยาบาลที่ทำงานกับครอบครัว ไม่ได้แทนคำแนะนำของทีมไตที่ดูแลคุณพ่อคุณแม่ ปริมาณน้ำ โซเดียม และข้อจำกัดอาหารแต่ละชนิดต้องยึดตามคำแนะนำเฉพาะรายของทีมไต
สรุปสั้นสำหรับคนรีบ
- ฟอกเลือดด้วยเครื่องส่วนใหญ่ทำสัปดาห์ละ 3 ครั้ง ครั้งละประมาณ 4 ชั่วโมงที่ศูนย์ไต ส่วนล้างไตทางช่องท้องต้องทำทุกวันที่บ้าน
- การไปฟอกให้ครบทุกรอบสำคัญมาก ถ้าเดินทางลำบาก ให้วางแผนรถและคนพาไปล่วงหน้าทั้งเดือน
- แขนที่มีเส้นฟอกไต: คลำแรงสั่นทุกวัน ห้ามวัดความดัน ห้ามเจาะเลือด ให้น้ำเกลือ หรือฉีดยาที่แขนข้างนั้น (ยกเว้นเข็มฟอกไตที่หน่วยไตแทงตามปกติ) ห้ามใส่ของรัด ห้ามนอนทับ ห้ามหิ้วของหนัก
- ล้างไตทางช่องท้อง: ทำตามขั้นตอนที่ทีมไตสอนเท่านั้น ล้างมือ พื้นที่สะอาด และดูน้ำยาที่ออกมาทุกครั้ง ขุ่นกว่าปกติหรือมีตะกอนขาว ให้ติดต่อหน่วยไตทันทีไม่ว่ากลางวันหรือกลางคืน ติดต่อไม่ได้ให้ไปโรงพยาบาล ไม่รอถึงวันถัดไป
- ปริมาณน้ำดื่ม เกลือ และอาหาร เป็นคำสั่งเฉพาะคน ห้ามใช้ตัวเลขจากคนอื่นหรือจากอินเทอร์เน็ต
- เลือดออกจากเส้นฟอกไตไม่หยุด หอบเหนื่อย นอนราบไม่ได้ เจ็บแน่นหน้าอก หรือซึมลง ไปโรงพยาบาลหรือโทร 1669 ทันที
1. ฟอกเลือดกับล้างไตทางช่องท้อง ต่างกันอย่างไรสำหรับครอบครัว
ฟอกเลือดคือการใช้เครื่องกรองเลือดที่ศูนย์ไตตามรอบนัด ส่วนล้างไตทางช่องท้องคือการใส่และปล่อยน้ำยาผ่านสายที่หน้าท้องทุกวันที่บ้าน งานของครอบครัวจึงต่างกัน การฟอกเลือดเน้นการเดินทางและการดูแลเส้นฟอกไต ส่วนการล้างไตทางช่องท้องเน้นความสะอาดและการสังเกตน้ำยา
ฟอกเลือดด้วยเครื่อง (Hemodialysis)
- ตามข้อมูลของ NHS สหราชอาณาจักร ส่วนใหญ่ฟอกสัปดาห์ละ 3 ครั้ง ครั้งละประมาณ 4 ชั่วโมง จำนวนครั้งจริงของแต่ละคนเป็นไปตามที่แพทย์โรคไตกำหนด
- เข็มฟอกจะแทงผ่าน "เส้นฟอกไต" ที่แขน ซึ่งแพทย์ผ่าตัดต่อหลอดเลือดแดงกับหลอดเลือดดำไว้ หรือบางคนใช้สายฟอกไตที่คอหรือหน้าอก ซึ่งมีวิธีดูแลต่างออกไป (ดูหัวข้อ 4)
- งานหลักของครอบครัว: พาไปให้ครบรอบ ดูแลแขนข้างที่มีเส้น และดูอาการหลังกลับบ้าน
ล้างไตทางช่องท้อง (Peritoneal dialysis)
- ทำทุกวันที่บ้าน ตามข้อมูลของมูลนิธิโรคไตแห่งชาติสหรัฐฯ (NKF) แบบเปลี่ยนน้ำยาด้วยมือมักทำ 3–5 รอบต่อวัน รอบละประมาณ 30–40 นาที อีกแบบใช้เครื่องเปลี่ยนน้ำยาอัตโนมัติตอนกลางคืนระหว่างนอนหลับ
- งานหลักของครอบครัว: จัดพื้นที่สะอาด ช่วยหรือทำแทนเฉพาะคนที่ทีมไตฝึกและประเมินแล้ว ดูน้ำยาที่ออกมา ดูแผลรอบสาย และจัดเก็บน้ำยา
ไม่ว่าแบบไหน ให้ขอเอกสารคำแนะนำและเบอร์หน่วยไตนอกเวลาทำการไว้ติดข้างเตียงหรือหน้าตู้เย็น
สิทธิการรักษาโรคไตวายเรื้อรังระยะสุดท้าย
ตามคู่มือสิทธิบัตรทอง 30 บาท ปี 2569 ของ สปสช. (ข้อมูล ณ ตุลาคม 2569) ผู้มีสิทธิบัตรทองที่ป่วยเป็นโรคไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายและมีข้อบ่งชี้ทางการแพทย์ มีสิทธิรับการบำบัดทดแทนไตโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย ผ่านการตัดสินใจร่วมกันระหว่างแพทย์ ตัวท่าน และครอบครัว ครอบคลุม 4 ทาง คือ ล้างไตทางช่องท้องแบบทำเอง (CAPD) หรือใช้เครื่องอัตโนมัติ (APD) โดยส่งน้ำยาถึงบ้าน · ฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม (HD) ตามข้อบ่งชี้และดุลยพินิจร่วมกัน · ปลูกถ่ายไต · และการดูแลแบบประคับประคองสำหรับผู้ที่ไม่ประสงค์จะบำบัดทดแทนไต ถ้าไม่เห็นด้วยกับวิธีที่ได้รับ มีสิทธิยื่นอุทธรณ์ขอให้พิจารณาใหม่ รายละเอียดของแต่ละคนสอบถามหน่วยไตที่ดูแลหรือสายด่วน สปสช. 1330 ส่วนสิทธิประกันสังคมและสิทธิข้าราชการ ให้ตรวจกับกองทุนของสิทธินั้นโดยตรง
2. วันฟอกเลือด ต้องเตรียมอะไร และไปกลับอย่างไร
ควรเตรียมของสำหรับวันฟอกเลือดตั้งแต่คืนก่อนหน้า และวางแผนการเดินทางโดยไม่พึ่งคนคนเดียว เพราะการขาดรอบฟอกทำให้น้ำและของเสียคั่งในร่างกาย NHS ระบุว่าน้ำเกินในร่างกายอาจนำไปสู่ปัญหาร้ายแรง เช่น หัวใจล้มเหลว
เช็กลิสต์ก่อนออกจากบ้าน
- ยา: ถามหน่วยไตให้ชัดว่ายาตัวไหนกินก่อนฟอก ตัวไหนเลื่อนไปกินหลังฟอก ห้ามหยุดหรือเลื่อนยาความดันเอง
- สมุดบันทึกที่หน่วยไตให้จด เช่น น้ำหนักตัวหรือความดันที่บ้าน
- เสื้อแขนหลวมหรือแขนสั้น เปิดแขนข้างที่มีเส้นได้ง่าย
- ของว่างหรือเครื่องดื่ม เฉพาะชนิดและปริมาณที่หน่วยไตอนุญาต
- บัตรประชาชน บัตรนัด และเบอร์หน่วยไต
- ผ้าคลุมหรือเสื้อบาง ๆ สำหรับห้องที่อากาศเย็น
การเดินทาง
- จองรถและคนพาไปเป็นรายเดือนตามตารางฟอก ไม่จองทีละครั้ง
- ถ้าท่านเดินไม่ไหว ให้ใช้รถเข็นและฝึกย้ายตัวจากเตียงขึ้นรถเข็นและขึ้นรถยนต์อย่างปลอดภัย ดูวิธีใน ย้ายผู้สูงอายุจากเตียงไปรถเข็น
- มีคนสำรองอย่างน้อย 1 คนสำหรับวันที่คนประจำไม่ว่าง
- ถ้าลูกหลานลางานบ่อยจนไม่ไหว ดูวิธีเลือกคนพาไปและสิ่งที่ควรตกลงก่อนใน คู่มือพาผู้สูงอายุไปโรงพยาบาล
3. หลังฟอกเลือดกลับบ้าน ควรดูแลอย่างไร
หลังฟอกหลายคนรู้สึกเพลียและอยากพัก บางคนหน้ามืดเวลาลุกเร็ว ให้ท่านได้พัก ลุกเปลี่ยนท่าช้า ๆ และดูจุดแทงเข็มที่แขน ถ้าเพลียมากผิดปกติ หน้ามืดบ่อย หรือเป็นตะคริวทุกครั้ง ให้เล่าให้ทีมไตฟังในรอบถัดไป เพราะทีมปรับการฟอกได้
- ให้นอนพักหรือนั่งพักในที่ที่ไปห้องน้ำสะดวก มีคนอยู่ใกล้ช่วงแรกที่กลับถึงบ้าน
- ลุกจากนอนเป็นนั่ง พักสักครู่ แล้วค่อยยืน เดินโดยมีคนประกบถ้ายังเพลีย
- คงผ้าก๊อซหรือพลาสเตอร์ปิดจุดแทงเข็มไว้ตามเวลาที่หน่วยไตแนะนำ ไม่แกะหรือเกาสะเก็ด
- ถ้าหน้ามืดหรือวิงเวียนหลังกลับบ้าน ให้นอนราบทันทีในที่ปลอดภัย แล้วแจ้งทีมไต อย่าให้ดื่มน้ำเกลือแร่ เครื่องดื่มเกลือแร่ หรือน้ำปริมาณมากเพื่อ "แก้ความดันตก" เอง เพราะอาจเกินจากที่ทีมไตกำหนด ถ้าเป็นลม อ่อนแรงมาก เจ็บหน้าอก หรือหายใจลำบาก โทร 1669 ทันที
เลือดออกจากเส้นฟอกไต แยก 2 สถานการณ์
เลือดซึมจากรูเข็มหลังฟอก พบได้ ให้ใช้นิ้วกดบนผ้าก๊อซสะอาดชิ้นเล็กตรงจุดที่เลือดออก กดนิ่ง ๆ ต่อเนื่องตามเวลาที่หน่วยไตสอน ไม่เปิดดูบ่อย ถ้าเลือดยังไม่หยุดหลังกดราว 10 นาที ให้ถือว่าเป็นเลือดออกรุนแรงตามข้อถัดไป และแจ้งหน่วยไตทุกครั้งที่เลือดหยุดยาก
เลือดออกมาก พุ่ง ออกเองจากตัวเส้น หรือกดแล้วไม่หยุด เป็นเหตุฉุกเฉิน ให้เรียกคนในบ้านมาช่วยและโทร 1669 แจ้งว่าเลือดออกจากเส้นฟอกไต ใช้นิ้วกดแน่นบนผ้าก๊อซสะอาดชิ้นเล็กตรงจุดเลือดออก ห้ามใช้ผ้าขนหนูหรือผ้าหนาผืนใหญ่ เพราะแรงกดจะกระจายและไม่ตรงจุด ให้ท่านนอนลงและยกแขนข้างนั้นสูง กดต่อเนื่องโดยไม่ปล่อยมือเปิดดูจนทีมฉุกเฉินมาถึง แม้เลือดหยุดแล้วก็ต้องไปโรงพยาบาลให้ตรวจเส้น
4. ดูแลเส้นฟอกไตที่แขน ทำอะไรทุกวัน อะไรห้ามทำ
เส้นฟอกไตเป็น "ทางชีวิต" ของคนที่ฟอกเลือด ต้องตรวจทุกวันและปกป้องแขนข้างนั้นตลอดเวลา คำแนะนำด้านล่างเรียบเรียงจากมูลนิธิโรคไตแห่งชาติสหรัฐฯ (NKF) ใช้ร่วมกับคำแนะนำของหน่วยไตที่ดูแลท่าน
ทุกวัน
- คลำแรงสั่น วางปลายนิ้วบนเส้นฟอกไต ควรรู้สึกสั่นหรือหึ่งต่อเนื่องใต้ปลายนิ้ว ให้ทีมไตสอนจนแน่ใจว่าความแรงแบบไหนคือ "ปกติของท่าน" แล้วเทียบทุกวัน ถ้าสั่นเบาลงกว่าเดิม ขาดเป็นช่วง หรือหายไป ต้องแจ้งหน่วยไตทันที บางหน่วยไตสอนให้ฟังด้วยหูหรือหูฟังเพิ่ม ซึ่งจะได้ยินเสียงฟู่ต่อเนื่อง เป็นการตรวจอีกวิธีหนึ่งที่ต่างจากการคลำ
- ล้างมือและแขนข้างนั้นด้วยสบู่และน้ำก่อนไปฟอกทุกครั้ง
- ดูผิวรอบเส้นว่ามีแดง บวม อุ่น ปวด หรือมีน้ำซึมหรือไม่
ห้ามทำกับแขนข้างที่มีเส้น
- ห้ามวัดความดันด้วยผ้าพันแขน บอกทุกคนในบ้านและบุคลากรทุกที่ที่ไป วิธีวัดความดันที่บ้านอย่างถูกต้องในแขนอีกข้างดูได้ใน วิธีวัดความดันที่บ้าน
- ห้ามเจาะเลือด ให้น้ำเกลือ หรือฉีดยาที่แขนข้างนั้น บอกบุคลากรทุกครั้งที่ไปโรงพยาบาลหรือคลินิก ข้อยกเว้นมีเพียงเข็มฟอกไตที่หน่วยไตแทงตามปกติ
- ห้ามใส่เสื้อแขนรัด นาฬิกา กำไล หรือเครื่องประดับทับเส้น
- ห้ามนอนทับแขนข้างนั้น
- ห้ามหิ้วถุงหนักหรือกดน้ำหนักมาก ๆ ที่แขนข้างนั้น
- ห้ามเกาหรือแกะสะเก็ดบนเส้น
สิ่งที่ NKF ย้ำ: ถ้าแรงสั่นหายไป เบาลงมาก หรือเปลี่ยนไปจากที่เคยเป็น ให้โทรหาหน่วยไตทันที ไม่รอถึงรอบฟอกครั้งถัดไป เพราะเส้นอาจกำลังตัน
ถ้าใช้สายฟอกไตที่คอหรือหน้าอก
สายฟอกไตชนิดนี้อยู่ในหลอดเลือดใหญ่โดยตรง จึงเสี่ยงติดเชื้อเข้ากระแสเลือด และมีข้อควรระวังต่างจากเส้นที่แขน คำแนะนำด้านล่างเรียบเรียงจาก NKF
- รักษาผ้าปิดสายให้สะอาดและแห้งเสมอ ห้ามแกะ ห้ามเปิดฝาหรือจับปลายสายเอง
- ถามหน่วยไตว่าอาบน้ำอย่างไรให้ปลอดภัย โดยทั่วไปห้ามว่ายน้ำหรือแช่อ่างจนกว่าทีมไตจะบอกว่าทำได้ ผู้ดูแลช่วยเช็ดตัวหรืออาบน้ำแบบกันไม่ให้น้ำโดนบริเวณสายตามที่ทีมสอน
- ถ้าผ้าปิดเปียก หลวม สกปรก หรือหลุด ให้แจ้งหน่วยไตทันที
- สังเกตรอบสายว่ามีแดง บวม มีหนองหรือน้ำซึม ปวด หรือเลือดออกหรือไม่ และแจ้งหน่วยไตเมื่อมีไข้ หนาวสั่น หรือรู้สึกไม่สบายหลังฟอก
- ระวังไม่ให้สายถูกดึงหรือเกี่ยวขณะแต่งตัวหรือพลิกตัว และทำตามข้อห้ามอื่นที่หน่วยไตให้ไว้
5. ล้างไตทางช่องท้องที่บ้าน ครอบครัวช่วยอะไรได้
ครอบครัวช่วยได้มากในเรื่องความสะอาด การจัดพื้นที่ และการสังเกต แต่ขั้นตอนเปลี่ยนน้ำยาต้องทำตามที่ทีมไตของโรงพยาบาลสอนและประเมินทักษะแล้วเท่านั้น บทความนี้ไม่ได้สอนขั้นตอนเปลี่ยนน้ำยา เพราะแต่ละหน่วยไตใช้อุปกรณ์และลำดับต่างกัน
งานที่ครอบครัวช่วยได้
- จัดมุมเปลี่ยนน้ำยาให้สะอาด เช็ดโต๊ะ ปิดพัดลมและหน้าต่างระหว่างทำ ไม่ให้สัตว์เลี้ยงเข้าห้อง ตามที่ทีมไตแนะนำ
- เตือนและช่วยให้ล้างมือทุกครั้งก่อนแตะสายหรืออุปกรณ์
- เก็บน้ำยาในที่แห้ง สะอาด พ้นแดด ตรวจวันหมดอายุตามที่ทีมไตสอน
- ดูน้ำยาที่ปล่อยออกมาทุกครั้ง เทียบกับ "ใสปกติ" ของท่าน
- ดูแผลรอบสายที่หน้าท้อง ว่ามีแดง บวม ปวด หรือมีน้ำซึมหรือไม่
- จดบันทึกตามแบบฟอร์มที่หน่วยไตให้ แล้วนำไปทุกครั้งที่พบแพทย์
- ทิ้งน้ำยาที่ปล่อยออกและถุงที่ใช้แล้วตามวิธีที่หน่วยไตสอน แล้วล้างมือทุกครั้ง ยกเว้นถุงที่ขุ่น ให้เก็บไว้ตามข้อถัดไป
สงสัยติดเชื้อในเยื่อบุช่องท้อง ติดต่อหน่วยไตทันที
NHS สหราชอาณาจักรระบุว่า การติดเชื้อในเยื่อบุช่องท้องต้องได้รับการรักษาทันที เพราะอาจลุกลามเป็นการติดเชื้อในกระแสเลือด สัญญาณหลักคือ น้ำยาที่ออกมาขุ่นกว่าปกติหรือมีตะกอนสีขาว อาจมีปวดท้อง มีไข้ หนาวสั่น คลื่นไส้ หรืออาเจียนร่วมด้วย เมื่อเห็นให้ติดต่อหน่วยไตทันทีไม่ว่ากลางวันหรือกลางคืน ถ้าติดต่อไม่ได้ให้ไปโรงพยาบาลทันที ไม่รอถึงวันถัดไป และเก็บถุงน้ำยาที่ขุ่นนำไปด้วยตามที่หน่วยไตสั่ง เพื่อให้แพทย์ตรวจหาเชื้อ
สัญญาณอื่นที่ต้องโทรปรึกษาหน่วยไต
- ผิวรอบสายที่หน้าท้องปวด บวม แดง สีเปลี่ยน หรือมีน้ำซึม
- คลำได้ก้อนหรือมีส่วนนูนที่หน้าท้อง ซึ่งในผู้ที่ล้างไตทางช่องท้องอาจเป็นไส้เลื่อน คนละเรื่องกับการติดเชื้อ แต่ต้องให้ทีมไตตรวจ
ผู้ที่ทำหรือช่วยเปลี่ยนน้ำยาควรเป็นคนที่ผ่านการสอนจากหน่วยไตแล้วเท่านั้น ถ้าคนในบ้านต้องสลับกันดูแล ให้พาคนที่สองไปเรียนกับหน่วยไตด้วย
6. น้ำ เกลือ และอาหาร ยึดตามทีมไต
ผู้ที่ฟอกไตส่วนใหญ่ต้องคุมน้ำดื่ม เกลือ และอาหารบางกลุ่ม แต่ปริมาณที่เหมาะเป็นของเฉพาะคน ขึ้นกับว่ายังมีปัสสาวะออกเท่าไร ผลเลือด น้ำหนัก และวิธีฟอก ครอบครัวจึงไม่ควรใช้ตัวเลขจากคนอื่น
- ขอคำแนะนำเป็นลายลักษณ์อักษรจากแพทย์หรือนักกำหนดอาหารของหน่วยไต ว่าดื่มน้ำได้วันละเท่าไร และอาหารกลุ่มไหนต้องจำกัด
- นับน้ำจากทุกแหล่งตามที่ทีมไตสอน เช่น แกง น้ำซุป น้ำแข็ง
- ช่วยท่านคลายกระหายด้วยวิธีที่ไม่เพิ่มน้ำ เช่น จิบจากแก้วเล็ก แปรงฟันหรือบ้วนปากบ่อย ๆ
- ลดอาหารรสเค็ม ของหมักดอง และเครื่องปรุงรสจัด เพราะเค็มทำให้กระหายน้ำ
- ไม่ซื้อยาสมุนไพร อาหารเสริม หรือยาแก้ปวดกินเอง ให้ถามแพทย์หรือเภสัชกรของหน่วยไตก่อนทุกครั้ง
- ชั่งน้ำหนักตามเวลาที่หน่วยไตสั่ง และรีบแจ้งถ้าน้ำหนักขึ้นเร็วร่วมกับบวมหรือเหนื่อย
ข้อจำกัดเรื่องกินมักทำให้ผู้สูงอายุเครียดและรู้สึกถูกบังคับ ให้ท่านมีส่วนเลือกเมนูในกรอบที่ทีมไตอนุญาต ชวนกินด้วยกัน และให้กำลังใจเมื่อท่านทำได้ดี แทนการคอยเตือนทุกคำ
7. อาการแบบไหนต้องโทรหรือรีบไปโรงพยาบาล แผนตัดสินใจ 3 ระดับ
แผนด้านล่างรวบรวมจากคำแนะนำของ NHS สหราชอาณาจักรและ NKF สหรัฐฯ ใช้ร่วมกับคำแนะนำของหน่วยไตที่ดูแลท่าน ถ้าหน่วยไตให้เกณฑ์ไว้ต่างจากนี้ ให้ยึดของหน่วยไต
ดูแลต่อที่บ้านได้ · เฝ้าดูใกล้ชิด
- เพลียหลังฟอกแต่ดีขึ้นหลังพัก
- แรงสั่นของเส้นฟอกไตเหมือนทุกวัน
- น้ำยาที่ปล่อยออกมาใสเหมือนเดิม แผลรอบสายแห้งดี
- เลือดซึมเล็กน้อยจากรูเข็มหลังฟอก กดแล้วหยุดภายในเวลาที่หน่วยไตสอน
โทรหาหน่วยไตหรือพยาบาลภายในวันนี้
- แรงสั่นของเส้นฟอกไตเบาลง หายไป หรือเปลี่ยนไป ข้อนี้ให้โทรทันทีที่พบ ไม่รอถึงรอบฟอก
- ผิวรอบเส้นฟอกไต รอบสายฟอกไตที่คอหรือหน้าอก หรือรอบสายหน้าท้อง แดง บวม อุ่น ปวด หรือมีน้ำซึม
- ผ้าปิดสายฟอกไตที่คอหรือหน้าอกเปียก หลวม หรือหลุด
- มีไข้ หนาวสั่น หรือรู้สึกร้อน ๆ หนาว ๆ
- คลำได้ก้อนที่หน้าท้องในผู้ที่ล้างไตทางช่องท้อง
- ขาดรอบฟอกเลือดหรือรู้ว่าจะไปฟอกไม่ได้
- ปัสสาวะไม่ออกหรือน้อยกว่าที่เคยมาก ในคนที่ยังมีปัสสาวะ
- หัวใจเต้นเร็วกว่าปกติ หรือขาบวมมากขึ้นชัดเจน
ไปโรงพยาบาลหรือโทร 1669 ทันที
- เลือดออกจากเส้นฟอกไตไหลมาก พุ่ง ออกเองจากตัวเส้น หรือกดแล้วไม่หยุด ใช้นิ้วกดแน่นบนผ้าก๊อซชิ้นเล็กตรงจุดเลือดออกต่อเนื่องระหว่างรอ NHS ระบุว่าเลือดออกจากเส้นฟอกไตจะไม่หยุดเองหากไม่ได้รับการรักษา
- น้ำยาล้างไตขุ่นหรือมีตะกอนขาว โทรหน่วยไตทันที ถ้าติดต่อไม่ได้ให้ไปโรงพยาบาลทันที ไม่รอถึงวันถัดไป พร้อมนำถุงที่ขุ่นไปด้วย
- หายใจหอบเหนื่อย นอนราบไม่ได้ หรือเจ็บแน่นหน้าอก
- เป็นลม อ่อนแรงมาก ซึมลง สับสน ปลุกไม่ค่อยตื่น หรือชัก
ผู้ที่ฟอกไตจำนวนมากเป็นเบาหวานร่วมด้วย ถ้าคุณพ่อคุณแม่มีแผลที่เท้า อ่านวิธีตรวจและสัญญาณอันตรายได้ใน แผลเบาหวานที่เท้า ดูแลอย่างไร
ข้อผิดพลาดที่ครอบครัวมักทำ
- ข้ามรอบฟอกเพราะท่านเหนื่อยหรือไม่มีคนพาไป น้ำและของเสียคั่ง เสี่ยงหอบเหนื่อยและหัวใจทำงานหนัก แก้ด้วยการวางแผนรถและคนสำรองล่วงหน้าทั้งเดือน
- วัดความดันแขนข้างที่มีเส้นฟอกไต อาจทำให้เส้นเสียหาย แก้ด้วยการติดป้ายเตือนในบ้านและบอกบุคลากรทุกครั้ง
- ใช้ตัวเลขน้ำดื่มหรืออาหารจากคนอื่น อาจน้อยหรือมากเกินไปสำหรับท่าน แก้ด้วยการขอคำแนะนำเฉพาะคนจากทีมไตเป็นลายลักษณ์อักษร
- คนที่ไม่ได้ผ่านการสอนช่วยเปลี่ยนน้ำยาล้างไต เสี่ยงติดเชื้อในช่องท้อง แก้ด้วยการพาคนที่จะช่วยไปเรียนกับหน่วยไตก่อน
- รอดูน้ำยาขุ่นถึงพรุ่งนี้ การติดเชื้อในช่องท้องลุกลามเร็ว แก้ด้วยการโทรหาหน่วยไตทันทีที่เห็น ติดต่อไม่ได้ให้ไปโรงพยาบาลพร้อมถุงที่ขุ่น- ให้ลูกคนเดียวรับภาระพาไปฟอกทุกรอบ สุดท้ายหมดแรงและขาดรอบ แก้ด้วยการแบ่งเวรในครอบครัวหรือใช้คนพาไปเป็นบางวัน
เมื่อไรควรให้ทีมมืออาชีพช่วย
การฟอกไตเป็นงานระยะยาว หลายครอบครัวไม่ได้ขาดความรู้ แต่ขาดคนและเวลาในวันฟอก KIN HomeCare ไม่ได้ทำการฟอกไตหรือเปลี่ยนน้ำยาล้างไตให้ งานเหล่านี้อยู่ในความดูแลของทีมไตของโรงพยาบาลและครอบครัวที่ผ่านการสอนจากทีมไตแล้ว แต่เราช่วยในส่วนรอบ ๆ ได้
- พาไปฟอกไตที่โรงพยาบาล (Hospital Escort) ผู้ดูแลรับที่บ้าน อยู่ด้วยตลอด และพากลับ 1,800 บาท ระยะเวลา 8 ชั่วโมง เกินคิดเพิ่มชั่วโมงละ 200 บาท ค่ารถคิดแยกเสมอ ถ้าใช้รถพยาบาลของ KIN เริ่มต้น 2,000 บาท ตามระยะทาง เจ้าหน้าที่แจ้งยอดรวมก่อนยืนยันงาน ดูรายละเอียดที่ บริการพาไปโรงพยาบาล
- นักบริบาลดูแลที่บ้าน ช่วยพาเดิน ย้ายตัว ดูแลความสะอาด จัดอาหารตามที่ทีมไตกำหนด และจดบันทึก กะ 12 ชั่วโมง 1,800 บาทต่อวัน รายสัปดาห์ 12,000 บาท ดูที่ บริการนักบริบาลดูแลผู้สูงอายุที่บ้าน
- พยาบาลวิชาชีพเยี่ยมบ้าน ประเมินอาการ ดูแลแผลตามแผนการรักษาของแพทย์ และช่วยครอบครัวทบทวนสิ่งที่หน่วยไตสอน 1,800 บาทต่อครั้ง (หัตถการรายครั้ง เช่น ทำแผล เริ่ม 1,200 บาท)
- เช่ารถเข็น สำหรับวันไปฟอก รุ่นมาตรฐาน 3,000 บาทต่อเดือน ดูที่ หน้าเช่าอุปกรณ์
คำถามที่พบบ่อย
ผู้ป่วยฟอกไตดื่มน้ำได้วันละเท่าไร
ไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้ได้กับทุกคน ปริมาณขึ้นกับปัสสาวะที่ยังออก ผลเลือด และวิธีฟอก ให้ถามแพทย์หรือนักกำหนดอาหารของหน่วยไตเป็นตัวเลขเฉพาะของท่าน แล้วนับน้ำจากแกงและน้ำซุปด้วย
ทำไมห้ามวัดความดันแขนข้างที่มีเส้นฟอกไต
เพราะผ้าพันแขนที่บีบแน่นอาจทำให้เส้นฟอกไตเสียหายหรือตันได้ ให้วัดที่แขนอีกข้าง และห้ามเจาะเลือด ให้น้ำเกลือ หรือฉีดยาที่แขนข้างนั้นด้วย ข้อยกเว้นมีเพียงเข็มฟอกไตที่หน่วยไตแทงตามปกติ
ขาดฟอกไตไป 1 รอบ ต้องทำอย่างไร
โทรหาหน่วยไตทันทีที่รู้ว่าจะไปไม่ได้ หรือภายในวันที่ขาด เพื่อขอนัดฟอกชดเชย NKF ระบุว่าการขาดฟอกแม้เพียงครั้งเดียวทำให้น้ำ โพแทสเซียม กรด และของเสียคั่งในร่างกายได้ ระหว่างรอ ห้ามชดเชยเองด้วยการงดน้ำทั้งหมด กินยาเพิ่ม หรือเปลี่ยนยาเอง ให้ทำตามข้อจำกัดน้ำและอาหารที่ทีมไตสั่งอย่างเคร่งครัด ถ้าหายใจหอบ นอนราบไม่ได้ เจ็บหน้าอก ใจสั่นผิดปกติ หรืออ่อนแรงมาก ให้โทร 1669 ทันที
เส้นฟอกไตไม่สั่นต้องทำอย่างไร
โทรหาหน่วยไตทันที ไม่รอถึงรอบฟอกครั้งถัดไป เพราะเส้นอาจกำลังตัน ยิ่งแจ้งเร็ว ทีมไตยิ่งมีโอกาสแก้ไขได้ทัน
น้ำยาล้างไตทางช่องท้องขุ่นหมายถึงอะไร
อาจเป็นสัญญาณของการติดเชื้อในเยื่อบุช่องท้อง ซึ่งต้องได้รับการรักษาทันที ให้โทรหาหน่วยไตทันทีไม่ว่ากลางวันหรือกลางคืน แม้ยังไม่ปวดท้องหรือไม่มีไข้ ถ้าติดต่อไม่ได้ให้ไปโรงพยาบาลทันที ไม่รอถึงวันถัดไป และเก็บถุงที่ขุ่นนำไปด้วยตามที่หน่วยไตสั่ง
หลังฟอกไตเพลียมาก ผิดปกติไหม
หลายคนเพลียหลังฟอกและดีขึ้นหลังพัก แต่ถ้าเพลียมากขึ้นเรื่อย ๆ หน้ามืดบ่อย หรือเป็นตะคริวทุกรอบ ให้แจ้งทีมไต ส่วนเหนื่อยหอบ นอนราบไม่ได้ หรือเจ็บหน้าอก ต้องไปโรงพยาบาลทันที
KIN HomeCare ฟอกไตหรือล้างไตทางช่องท้องที่บ้านให้ได้ไหม
ไม่ได้ การฟอกไตและการเปลี่ยนน้ำยาล้างไตทำตามที่ทีมไตของโรงพยาบาลกำหนดและสอน KIN HomeCare ช่วยพาไปฟอกที่โรงพยาบาล 1,800 บาทต่อ 8 ชั่วโมง ส่งนักบริบาลดูแลที่บ้าน และพยาบาลเยี่ยมบ้าน
ปรึกษาทีม KIN HomeCare
ถ้าครอบครัวกำลังเริ่มต้นชีวิตกับการฟอกไต หรือจัดคนพาไปฟอกไม่ทันทุกรอบ โทรมาเล่าตารางฟอกและสภาพการเดินทางของคุณพ่อคุณแม่ได้ ทีมจะช่วยวางแผนว่าวันไหนควรมีคนพาไป และช่วงไหนที่ควรมีนักบริบาลอยู่บ้าน
- พาไปโรงพยาบาล นักบริบาล และพยาบาลเยี่ยมบ้าน โทร 061-881-9399
- LINE @KINHOMECARE
- แบบฟอร์มประเมินราคาผู้ดูแลและพยาบาล form.kinhomecare.com
- ปรึกษาฟรี ทีมช่วยประเมินว่าควรใช้บริการแบบไหน ให้บริการถึงบ้านทั่วประเทศ
ข้อมูลนี้เพื่อความรู้ทั่วไปสำหรับครอบครัว ไม่ใช้แทนคำแนะนำของแพทย์ที่ดูแลคุณพ่อคุณแม่
เขียนโดย พว.อรฤทัย บุญตวง (ว.5311192883) · ตรวจทานโดย พญ.กมลฉัตร โชคถนอมทรัพย์ (ว.40854) · ราคาอ้างอิงเดือนตุลาคม พ.ศ. 2569 โปรดยืนยันกับเจ้าหน้าที่ก่อนใช้บริการ
